Verslunarhús Höepfners, Akureyri

Hans Vilhelm Lever byggði verslunar- og íbúðarhús veturinn 1818 til 1819 á lóð sinni þar sem nú er hús númer 19 við Hafnarstræti. Það var níu herbergja timburklætt grindarhús „sem var í senn krambúð og fyrsta íbúðarhús Akureyrar sem reis norðan við Búðarlæk.“¹Jón Hjaltason (1990). Saga Akureyrar. Í landi Eyrarlands og Nausta 890-1862. I. bindi, bls. 78. Akureyri: Akureyrarbær. Eftir lát Levers árið 1843 eignaðist ekkja hans Karen Kristín húsið og hélt höndluninni áfram. Þegar hún ákvað að segja skilið við Ísland árið 1855 seldi hún stjúpdóttur sinni Vilhelmínu Lever verslunina á vildarkjörum.²Klemens Jónsson (1948). Saga Akureyrar, bls. 79 og 110 Akureyri: Akureyrarkaupstaður; Jón Hjaltason (1994). Saga Akureyrar. Kaupstaðurinn við Pollinn 1863-1905. II. bindi, bls. 27. Akureyri: Akureyrarbær; Hjörleifur Stefánsson (1986). Akureyri. Fjaran og innbærinn. Byggingarsaga, bls. 21-22 og 120-121. [Reykjavík:] Torfusamtökin; Jón Hjaltason (1990), bls. 154-155.

Vilhelmína Lever (1802-1879) var fyrsta konan sem kaus til sveitarstjórnar á Íslandi þegar hún kaus í bæjarstjórnarkosningum á Akureyri árið 1863. Hún rak verslun og veitingasölu á Akureyri og var afar vel liðin af bæjarbúum og var velgjörðarmaður margra fátækra og munaðarlausra.³Skjalasafnið á Akureyri. Frumkvöðlar. Sótt 31. október 2023 af https://www.skjaladagur.is/2005/603_03.html.

Fjórum árum síðar seldi Vilhelmína verslunina til H. P. Tærgesen en fór þó ekki frá versluninni fyrr en árið eftir.⁴Jón Hjaltason (1990), bls. 159-162. Tærgesen drukknaði á leið frá Akranesi til Reykjavíkur árið 1862 og í kjölfarið keypti Carl J. Höepfner kaupmaður  húsið ásamt fleiri húsum (sjá: Pakkhús Höepfners) og lét flytja „suður yfir lækinn“. Það var þó ekki flutt langt því þær verslunarlóðir sem Höepfner lagði undir sig voru rétt sunnan við lækinn (u.þ.b. þar sem lóð númer 15 við Hafnarstræti er nú, 2023).⁵Klemens Jónsson (1948), bls. 79 og 110; Jón Hjaltason (1994), bls. 27; Hjörleifur Stefánsson (1986), bls. 21-22 og 120-121; Jón Hjaltason (1990), bls. 154-155.

Höepfner keypti einnig eignir félagsins Örum & Wulff árið 1866, ári síðar verslunarhús sem Páll Johnsens átti og árið 1879 eignaðist hann Gudmannsverslun, sem eftir það nefndist Gudmanns Efterfölger.⁶Klemens Jónsson (1948), bls. 71, 99 og 110. Því er óhætt að segja að Höepfner hafi verið umsvifamestur allra danskra kaup­manna á Akureyri á seinni hluta 19. aldar, en hann lést á fyrsta ári nýrrar aldar. Hann átti nær alla strandlengjuna á gömlu Akureyri og var byrjaður að seilast til áhrifa á Oddeyri líka. Hann var ekki óumdeildur, heldur þótti bæði drembinn og óviðfelldinn og viðsjáll í viðskiptum.⁷Jón Hjaltason (1994), bls. 208.

Hús þetta brann árið 1912, en þá brunnu alls 12 hús á spildunni milli Hafnarstrætis og Aðal­strætis.⁸Hjörleifur Stefánsson (1986), bls. 120-121; Voðabál á Akureyri (1912, 18. desember). Gjallarhorn, 7. árg., 13. tbl., bls. 50.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 13. janúar, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Jón Hjaltason (1990). Saga Akureyrar. Í landi Eyrarlands og Nausta 890-1862. I. bindi, bls. 78. Akureyri: Akureyrarbær.
• 2
  Klemens Jónsson (1948). Saga Akureyrar, bls. 79 og 110 Akureyri: Akureyrarkaupstaður; Jón Hjaltason (1994). Saga Akureyrar. Kaupstaðurinn við Pollinn 1863-1905. II. bindi, bls. 27. Akureyri: Akureyrarbær; Hjörleifur Stefánsson (1986). Akureyri. Fjaran og innbærinn. Byggingarsaga, bls. 21-22 og 120-121. [Reykjavík:] Torfusamtökin; Jón Hjaltason (1990), bls. 154-155.
• 3
  Skjalasafnið á Akureyri. Frumkvöðlar. Sótt 31. október 2023 af https://www.skjaladagur.is/2005/603_03.html.
• 4
  Jón Hjaltason (1990), bls. 159-162.
• 5
  Klemens Jónsson (1948), bls. 79 og 110; Jón Hjaltason (1994), bls. 27; Hjörleifur Stefánsson (1986), bls. 21-22 og 120-121; Jón Hjaltason (1990), bls. 154-155.
• 6
  Klemens Jónsson (1948), bls. 71, 99 og 110.
• 7
  Jón Hjaltason (1994), bls. 208.
• 8
  Hjörleifur Stefánsson (1986), bls. 120-121; Voðabál á Akureyri (1912, 18. desember). Gjallarhorn, 7. árg., 13. tbl., bls. 50.