Ránargata 2, Flateyri

Árið 1912 missti Guðrún Torfadóttir (1872-1956) eiginmann sinn Jóhann Lúther Sveinbjarnarson (1854-1912), prest að Hólmum í Reyðarfirði. Þá ákvað ekkjan að flytja ásamt börnum sínum fjórum og tveimur fósturdætrum aftur til æskustöðvanna, vestur til Sólbakka í Önundarfirði, þar sem móðir hennar og systkini bjuggu. Áður en Guðrún giftist séra Jóhanni hafði hún lokið námi frá Den kvindelige industriskole sem handavinnukennari telpna og starfaði í verslun á Ísafirði.

Ásamt Ástríði Torfadóttur (1867-1949) systur sinni lét Guðrún reisa nýtt hús að Sólbakka sem kallað var Litlabýli. Árið 1936 var húsið flutt út á Flateyri, þar sem það stendur enn við Ránargötu 2. ¹Jóhanna Guðrún Kristjánsdóttir (2016). Þorp verður til á Flateyri. 1. hefti. Þræðir spunnir út frá sendibréfum föður til sonar, bls. 17-19. Þingeyri: Vestfirska forlagið; Minning: María Jóhannsdóttir (2003, 12. desember). Morgunblaðið, 91. árg., 337. tbl., bls. 56; Snorri Sigfússon (1969). Ferðin frá Brekku. Minningar II, bls. 40-41. Reykjavík: Iðunn.

Um þennan húsaflutning sagði Guðmundur Pétursson (1891-1993) smiður í viðtali sem tekið var við hann:

Guðrún Torfadóttir átti stórt hús uppi á Sólbakka og hún fékk mig til að færa það niður á eyri. Þar var yfir að fara urð og brekku en samt gekk þetta þolanlega, ég sett sleskjur undir eins og nokkurs konar sleðakjálka og dró það svo á spili. Húsið sem ég flutti hafði annar maður verið beðinn að flytja en hann kvaðst ekki treysta sér til þess.²Þorsteinn Matthíasson (1985). Hrafnistumenn III. Minningar og frásagnir vistmanna og kvenna á Dvalarheimilum aldraðra sjómanna, Hrafnistu, skráðar af Þorsteini Matthíassyni, bls. 78. Reykjavík: Sjómannadagsráð

Guðrún gerðist símstöðvarstjóri á Flateyri og var símstöðin rekin í húsi hennar og jafnframt pósthús þegar póstafgreiðsla var opnuð í húsinu árið 1961. Starfinu gegndi hún til ársins 1942 þegar María (1907-2003) dóttir hennar tók við af henni, en starfsemin var í húsinu þar til Póstur og sími byggði hús sitt handan götunnar árið 1966.

Þær systur Ástríður og Guðrún bjuggu saman á meðan báðar lifðu og oft var gestkvæmt í Litlabýli, þær systur gestrisnar og settu mark sitt á bæjarlífið. Ástríður nam hjúkrunarfræði erlendis og stundaði hjúkrunarstörf framan af ævi. Hún var barnlaus en bar hag systkinabarna sinna í brjósti og sinnti þeim sem sínum eigin börnum, sérstaklega þó börnum Guðrúnar. Guðrún sinnti félags- og mannúðarmálum og var m.a. fyrsti formaður kvenfélagsins Brynju á Flateyri og gegndi því starfi í 23. ár.³Jóhanna Guðrún Kristjánsdóttir (2016). Þorp verður til á Flateyri. 1. hefti. Þræðir spunnir út frá sendibréfum föður til sonar, bls. 17-19. Þingeyri: Vestfirska forlagið; Minning: María Jóhannsdóttir (2003, 12. desember). Morgunblaðið, 91. árg., 337. tbl., bls. 56; Snorri Sigfússon (1969). Ferðin frá Brekku. Minningar II, bls. 40-41. Reykjavík: Iðunn.

Þess má geta að Guðmundur Pétursson smiður byggði og flutti einnig húsið við Grundarstíg 15 á Flateyri, sem lesa má um hér.

Leitarorð: Önundarfjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 6. september, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Jóhanna Guðrún Kristjánsdóttir (2016). Þorp verður til á Flateyri. 1. hefti. Þræðir spunnir út frá sendibréfum föður til sonar, bls. 17-19. Þingeyri: Vestfirska forlagið; Minning: María Jóhannsdóttir (2003, 12. desember). Morgunblaðið, 91. árg., 337. tbl., bls. 56; Snorri Sigfússon (1969). Ferðin frá Brekku. Minningar II, bls. 40-41. Reykjavík: Iðunn.
• 2
  Þorsteinn Matthíasson (1985). Hrafnistumenn III. Minningar og frásagnir vistmanna og kvenna á Dvalarheimilum aldraðra sjómanna, Hrafnistu, skráðar af Þorsteini Matthíassyni, bls. 78. Reykjavík: Sjómannadagsráð
• 3
  Jóhanna Guðrún Kristjánsdóttir (2016). Þorp verður til á Flateyri. 1. hefti. Þræðir spunnir út frá sendibréfum föður til sonar, bls. 17-19. Þingeyri: Vestfirska forlagið; Minning: María Jóhannsdóttir (2003, 12. desember). Morgunblaðið, 91. árg., 337. tbl., bls. 56; Snorri Sigfússon (1969). Ferðin frá Brekku. Minningar II, bls. 40-41. Reykjavík: Iðunn.