Gautshamar, Selströnd, Steingrímsfirði

Heiti: Gautshamar

Byggingarár: 1924

Horfið: > 1953

Upphafleg notkun: Íbúðarhús

Fyrsti eigandi: Árni Andésson og Þuríður Guðmundsdóttir

Aðrir eigendur:

1932: Karl Guðmundsson og Sigrún Vigdís Áskelsdóttir

Upphafleg staðsetning: Drangsnes á Selströnd við Steingrímsfjörð

Flutt: 1929 að Gautshamri, Selströnd, Steingrímsfirði

Hvernig flutt: Þokað niður i fjöru, settar undir það tunnur og svo dregið á sjó

Saga:

Árið 1919 gengu þau Árni Andrésson (1895-1964) og Þuríður Guðmundsdóttir (1901-1992) í hjónaband. Þau hófu búskap á Bæ á Selströnd, þar sem Þuríður var uppalin og kenndi hún sig alla tíð við þann bæ.¹ Árið 1924 fluttu þau að Drangsnesi, þar sem þau reistu sér lítið timburhús.²

Húsið stóð rétt fyrir innan Forvaðann, austan og ofan við frystihúsið á Drangsnesi, á þeim slóðum sem pósthúsið á Drangsnesi er nú að Borgargötu 2 (2025).³

Árið 1929 fluttu þau hjón að Gautshamri á Selströnd. Í blaðaviðtali sem tekið var við Þuríði árið 1982 sagði hún m.a.:

Íbúðarhúsið fluttum við með okkur og þóttu það nokkuð nýstárlegar aðfarir. Því var þokað niður i fjöru, settar undir það tunnur og svo dregið á sjó inn að Gautshamri. Við keyptum hálfan Gautshamar, sem heita mátti að væri þá i eyði. En þarna átti það nú samt fyrir okkur að liggja að dvelja í 19 ár, eða til ársins 1948.⁴

Húsið stóð um 300 m innan (vestan) við húsið sem nú (2025) stendur í Hamarsbæli, niðri við sjó, vestan lækjar sem þarna er.⁵ Enn má sjá ummerki um húsið þar.

Á Gautshamri var búskapur, útgerð og fiskverkun. Þau hjón hófu miklar jarðarbætur og Árni tók á móti fiski og vaskaði og þurrkaði og hann gerði einnig út trillu.⁶

Þá var gnægð fiskjar í Húnaflóa og jafnvel inni á Steingrímsfirði. Þá varð að fá mannskap að til að fiskurinn skemmdist ekki áður en hann kæmist í salt. Róið var frá byrjun júní til haustnótta, en þá fóru aðkomubátar heim til sín. Venjan var að fá mannskap að allt frá fjórum til fimm mönnum og þurfti þá að bæta þeim við heimilisfólkið. Mörg sumur voru 19 manns í heimili. Húsakynni voru frekar þröng til að byrja með, en annað stærra hús var byggt 1932.⁷

Gamla húsið á Gautshamri keypti þá Karl Guðmundsson (1911-2001) og gerðist formaður á trillu þaðan. Eiginkona hans var Sigrún Vigdís Áskelsdóttir (1910-2004). Þau bjuggu á Gautshamri til ársins 1953, þegar þau fluttu til Akraness.⁸

Í fyrrnefndu viðtali við Þuríði frá Bæ kemur fram að hana hafi alltaf langað til að skrifa en enginn tími hafi gefist til þess fyrr en eftir að hún varð ekkja árið 1964, en þá var hún orðin 65 ára. Bækur hennar urðu fjórar talsins. Tekin voru að minnsta kosti tvö blaðaviðtöl við Þuríði, árið 1982 og 1987.

Þau Árni og Þuríður fluttu frá Gautshamri til Hólmavíkur árið 1948. Um svipað leyti flutti Árni „nýja“ húsið sem hann hafði byggt á Gautshamri árið 1932 þangað, en þau hjón bjuggu ekki í því á Hólmavík. Um þetta hús má lesa hér: Hafnarbraut 7, Hólmavík.

Leitarorð: Strandir – Steingrímsfjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 1. desember, 2025

Heimildaskrá

1
„Mig hefur alltaf langað til að skrifa“ (1982, 6. febrúar). Þjóðviljinn, 47. árg., 29. – 30. tbl., bls. 16-17.
2
Björn H. Björnsson (2012, 1. júní). Um húsagang við Húnaflóa, bls. 32. Strandapósturinn, 44. árg., bls. 31-36.
3
Björn H. Björnsson (2025, 21. nóvember). Munnleg heimild.
4
„Mig hefur alltaf langað til að skrifa“ (1982, 6. febrúar), bls. 16.
5
Björn H. Björnsson (2025, 21. nóvember).
6
Þuríður Guðmundsdóttir (1983, 1. júní). Hugsað heim. Strandapósturinn, 17. árg., 1. tbl., bls. 28-35.
7
Þuríður Guðmundsdóttir (1983, 1. júní), bls. 29-30.
8
Guðmundur Guðni Guðmundsson (1987, 1. júní). Hamarsbæli, bls. 117. Strandapósturinn, 21, árg., 1. tbl., bls. 107-118; Minning: Karl Guðmundsson (2001, 13. nóvember). Morgunblaðið, 89. árg., 260. tbl., bls. 48.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 1. desember, 2025