Deildarárskóli, Mýrdal

Árið 1904 var byggður barnaskóli vestan Deildarár í Mýrdal í landi Skammadals (nú Skammadalshóls) og hófst kennsla í skólanum sama ár. Húsið var járnklætt timburhús, ein skólastofa ásamt forstofu og inn af henni var smákompa fyrir áhöld skólans og bókasafn. Einn ofn var í húsinu. Yfirsmiður hússins var Sigurður Björnsson frá Dyrhólum, en bændur í hreppnum sáu um aðflutning efnis og hlóði grunn hússins og hjálpuðu einnig til við smíðina. Fullnaðarfrágangur hússins dróst til ársins 1909.

Ýmist var kennt alla virka daga í skólanum eða annan hvern dag, en þá var sami kennari þar og við Litla-Hvammsskóla.

Kennt var í Deildarárskóla til ársins 1959 þegar skólinn var lagður niður. Eftir það var húsið notað sem félagsheimili.¹Oddgeir Guðjónsson, Jón Guðmundsson og Júlíus Jónsson (1985). Sunnlenskar byggðir VI. Skaftárþing, bls. 454-455. Búnaðarsamband Suðurlands; Gláma Kím (2010). Fundarhús og skólar í sveitum landsins.

Efsta myndin hér að ofan er úr Sarpi. Í myndatexta þar segir m.a.:

„Eftir að kennsla var aflögð í Deildarárskóla var hann fluttur inn fyrir Afréttisá í Kerlingardalsafrétti og stærsti hluti hans endurreistur og þjónaði þar til margra ára sem sæluhús og afréttiskofi. Nú hefur slysavarnadeildin í Mýrdalshreppi reist nýtt og vandað hús þar svipað að allri gerð.“ (KK 2016)
„Í kringum 1970 eftir að skólahald við Deildará aflagt, var húsið flutt inn á Höfðabrekkuafrétt og gert að gangnamannakofa þar. Páll Tómasson í Vík stóð fyrir þessum flutningi á vegum Hvammshrepps og fékk Einar Bárðarson yngri á vörubíl sínum til að annast flutninginn. Ákveðið var að fara ekki gamla þjóðveginn inn Höfðabrekkuheiðar, því talið var að brúin yfir Illagil þyldi ekki þungann, en þess í stað var haldið austur undir Hafursey og síðan yfir Múlakvísl austan við Selfjall. Þar var Ólafur Guðjónsson í Prestshúsum tilbúinn með litla jarðýtu og var búinn að gera slóða eftir aurunum. Einari fannst húsið mun þyngra í flutningi en Páll hafði gefið honum upp og sagði því við hann í hálfkæringi, „ég vissi að þú værir lyginn Páll, en ekki svona andskoti lyginn“. Allt hafðist þetta og gengdi húsið þessu hlutverki sínu í áratugi, en hefur síðustu ár verið í eigu Ferðafélags Mýrdælinga og er búið að endurnýja það allt undir umsjá Sigurðar Hjalmarssonar frá Bólstað.“ (HG 2016)²Sarpur. Menningarsögulegt gagnasafn. Mynd nr. MG-97. Sótt 30. júlí 2024 af https://www.sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=747399.

Í skýrslu um fundahús og skóla í sveitum landsins kemur fram að gamla skólahúsið hafi reynst of illa farið til að hægt væri að nýta það. Nýtt hús með sama útliti var byggt 50-100 m ofar í brekkunni. Gamall panill úr gamla húsinu var notaður í nýja húsina. Ekki er vitað hvenær gamla húsið var rifið, en líklega hefur það verið á árunum 2007 til 2015.³Gláma Kím (2010).

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 30. júlí, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Oddgeir Guðjónsson, Jón Guðmundsson og Júlíus Jónsson (1985). Sunnlenskar byggðir VI. Skaftárþing, bls. 454-455. Búnaðarsamband Suðurlands; Gláma Kím (2010). Fundarhús og skólar í sveitum landsins.
• 2
  Sarpur. Menningarsögulegt gagnasafn. Mynd nr. MG-97. Sótt 30. júlí 2024 af https://www.sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=747399.
• 3
  Gláma Kím (2010).