Mosgerði 17, Reykjavík

Byggingarár: 1930-1940 ?

Upphafleg notkun: Sumarbústaður

Fyrsti eigandi: ?

Aðrir eigendur:

1950: Kristján Ólafsson og Ósk Kristjánsson

Upphafleg staðsetning: Selásblettur 13 (nú Klapparás 11), Árbæ, Reykjavík

Flutt: 1951 að Mosgerði 17, Reykjavík

Hvernig flutt: Í heilu lagi

Saga:

Árið 1925 keypti Jens Eyjólfsson (1879-1959) byggingameistari í Reykjavík stóra spildu í Selási úr landi Grafarholts. Spildan lá að austurmörkum Árbæjarlands, sunnan og vestan gamla Suðurlandsvegar. Árið 1929 var landsvæðið lagt undir lögsagnarumdæmi Reykjavíkur, en var áður í umdæmi Mosfellsbæjar, en hélst í eigu Jens. Fljótlega eftir að Jens eignaðist landið fór hann að selja úr því sumarbústaðalönd í Selásnum vestanverðum sem kölluð voru Selás eða Selásblettir. Þar reis nokkur fjöldi bústaða á fjórða og fimmta áratugnum, líklega í kringum þrjátíu hús, sem mörg urðu svo að heilsársbústöðum.¹ Því má ætla að húsið sem nú er Mosgerði 17 í Reykjavík hafi verið reist á Selásbletti 13 á árunum 1930 til 1940 eða þar um bil.

Á sjöunda áratugnum hófst vinna við skipulag íbúðarbyggðar í Árbæ og Selási, en þar sem Seláslandið var í einkaeigu var í fyrstu einungis gert þar svokallað leiðsagnarskipulag. Samráð var haft við Félag landeigenda í Selási, sem stofnað var árið 1967 til þess að vinna að og semja við Reykjavíkurborg um að svæðið yrði skipulagt sem byggingarland. Um 1970 stóð hin óskipulagða byggð enn í Selásnum og bjuggu þar þá um 150 íbúar í um þrjátíu húsum.115 Meginuppbygging Seláshverfis átti sér síðan stað á níunda áratugnum og voru nokkur þeirra húsa sem byggð höfðu verið á Selásblettum innlimuð í hið nýja hverfi en einungis örfá þeirra munu nú standa eftir.²

Sum húsanna í Selási voru flutt í burtu. Í október 1951 var húsið að Selásbletti 13 (nú Klapparás 11) flutt í smáíbúðahverfið í Reykjavík og varð síðar Mosgerði 17 og stendur þar enn, mikið breytt. Einnig má nefna að húsið Selásdalur var flutt í Vesturfold 44 í Grafarvogi í Reykjavík, sem lesa má um hér.

Mosgerði 17, Reykjavík, í ágúst 2024. Sótt 2. janúar 2025 af https://www.google.com/maps.

Þegar hjónin Kristján Ólafsson (1923-2018) og Ósk J. Kristjánsson (1919-2000) voru að leita sér að eigin húsnæði vorið 1950 eftir að hafa verið í leiguhúsnæði í Hafnarfirði og Reykjavík var erfitt um vik, framboð lítið og það húsnæði sem fékkst afar dýrt. Þau brugðu á það ráð að kaupa sumarbústað í Selásnum. Það fannst þeim betri kostur en flytja í bragga í Reykjavík. Í Selásnum bjuggu þau þar til í október árið eftir þegar þeim var úthlutað lóð í hinu nýja Smáíbúðarhverfi sem þá var byrjað að byggjast. Þangað fluttu þau sumarbústaðinn á lóð númer 19 við G-götu, sem síðar varð Mosgerði 17. Húsið var flutt í heilu lagi. Í byrjun stóð húsið á olíutunnum á lóðinni í einhvern tíma áður en það var flutt á nýjan grunn. Húsið var í upphafi aðeins 34 fermetrar og því þröngt um þau Kristján og Ósk og fimm börn þeirra, en um 1954 var það stækkað verulega og fékk þá að mestu það útlit sem það hefur í dag. Ekkert rafmagn var í húsinu í upphafi en góður hiti fékkst með olíukyndingu.³

Kristján fór ungur til sjós og vann við sjávarútveg þar til hann hóf störf við járnsmíðar árið 1948. Starfsævinni lauk hann við hituveituframkvæmdir í Reykjavík.⁴ Ósk tók að sér barnagæslu ung að árum en starfaði svo á Elli- og hjúkrunarheimilinu Grund í 12 ár. Þegar Hótel Saga var opnuð árið 1963 fór Ósk að vinna þar og starfaði þar til ársins 1992.⁵

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 2. janúar, 2025

Heimildaskrá

1
Drífa Kristín Þrastardóttir Anna Lísa Guðmundsdóttir María Gísladóttir (2017). Byggðakönnun. Borgarhluti 7 – Árbær, bls. 33-35. Reykjavík: Borgarsögusafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 183.
2
Drífa Kristín Þrastardóttir Anna Lísa Guðmundsdóttir María Gísladóttir (2017), bls. 35.
3
Flosi Kristjánsson (2024, 27. og 30. desember). Tölvupóstur; Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntöl í Reykjavík 1951-1956.
4
Minningar: Kristján Ólafsson (2018, 22. janúar). Morgunblaðið, 106. árg., 18. tbl., bls. 19.
5
Minningar: Ósk Jóhanna Kristjánsson (2000, 7. apríl). Morgunblaðið, 88. árg., 83. tbl., bls. 48.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 2. janúar, 2025