Lindargata 61, Reykjavík ?

Árið 1902 kom Sveinn Sigfússon (1855-1911) frá Norðfirði til Hafnarfjarðar. Hann tók á leigu land við Fiskaklett, vestast í Hafnarfirði og kom upp mikilli útgerðarstöð sem kennd var við hann og nefnd Svendborg. Jafnframt reisti hann verslunarhús á lóðinni. En Sveinn átti aðeins stutta viðdvöl í Hafnarfirði, því sumarið eftir flutti hann til Reykjavíkur og tók verslunarhúsið með sér.¹Lúðvík Geirsson (1994). Höfuðstaður verslunar. Saga verslunar og kaupmennsku í Hafnarfirði í sex hundruð ár, bls. 202. Hafnarfirði: Verslunarmannafélag Hafnarfjarðar.

Sveinn var umsvifamikill kaupmaður á Nesi í Norðfirði. Þangað flutti hann Hansenshús árið 1885 og innréttaði sem íbúðar- og verslunarhús. Sveinn var allgóður frönskumaður og stundaði mikil viðskipti við frönsku sjómennina sem stunduðu veiðar undan Austfjörðum.²Ögmundur Helgason (2006). Norðfjarðarsaga I. Frá upphafi byggðar til 1895, bls. 204-205. [Reykjavík:] Hólar.

Sveini er svo lýst að hann hafi verið mjög áreiðanlegur og hygginn kaupsýslumaður, svo að loforð hans, þótt munnleg væru, voru talin jafngilda skriflegum samningum. Hins vegar var honum fundið það til foráttu, að hann greiddi lágt verð fyrir innleggsvörur, auk þess sem hann þótti dýrseldur. Þegar frá leið varð hann allráðríkur og reyndi að standa gegn því, að aðrar verslanir risu upp við hlið hans á Nesi …³Ögmundur Helgason (2006), bls. 205-206.

Auk verslunarinnar var Sveinn einnig með bátaútgerð. Um skeið var hann talinn með efnuðustu mönnum Austurlands og árið 1894 flutti hann í nýtt íbúðar- og verslunarhús sem þótti afar veglegt og vandað að allri smíði.⁴Ögmundur Helgason (2006), bls. 213-214. Upp úr aldamótunum 1900 skildi Sveinn við eiginkonu sína Þorbjörgu Runólfsdóttur og þegar þau skiptu búi sínu kom verslunarfyrirtækið á Norðfirði í hlut Þorbjargar og tók sonur þeirra Sigfús við rekstrinum þegar Sveinn flutti til Hafnarfjarðar.⁵Smári Geirsson (2009). Norðfjarðarsaga II. Frá 1895-1929. Frá löggildingu verslunarstaðar til kaupstaðarréttinda. Saga sveitar og þorps. Fyrri hluti, bls. 172-173. [Útg.staðar ekki getið:] Fjarðabyggð og Hólar.

En hvar í Reykjavík setti Sveinn hús sitt niður?

Í Sögu Reykjavíkur kemur fram að Sveinn Sigfússon hafi opnað sölubúð árið 1903 á Lindargötu 61 (áður Lindargötu 41).⁶Guðjón Friðriksson (1991). Saga Reykjavíkur. Bærinn vaknar 1870-1940. Fyrri hluti, bls. 435. Reykjavík: Iðunn. og þegar leitað er í Húsaskrá Minjasafns Reykjavíkur kemur í ljós að Sveinn Sigfússon var fyrsti eigandi Lindargötu 61, sem fyrst var brunavirt í október 1903. Þar kemur að vísu ekki fram að húsið hafi verið flutt, en í brunavirðingunni segir að húsið sé tvíloftað með risi,⁷Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61. og síðan segir:

Hús þetta er byggt af bindingi, klætt utan með tvöfaldri plægðri 1″ borðaklæðningu, pappa og listum milli klæðningar, með járnþaki á plægðri 5/4″ borðasúð. Á fyrsta gólfi eru 2 sölubúðir og skrifstofa sem allt er þiljað og málað, sölubúðirnar eru með búðarborðum, skápum, skúffum og hillum. Þar að auki eru þar 2 geymslurúm og gangur, sem allt er þiljað. Á öðru gólfi eru 8 íbúðarherbergi, 2 gangar, eldhús og búr sem allt er þiljað og herbergin með striga og pappír á veggjum og loptum allt málað. Þar eru 5 ofnar og 1 eldavjel. Á efsta gólfi er ekkert gjört. … Kjallari er undir öllu húsinu 3 álnir á hæð, hólfaður í tvennt með steinvegg eptir endilöngu.⁸Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61.

Allar líkur benda til að hér sé um að ræða húsið sem flutt var frá Hafnarfirði. Minnt er á að mörg dæmi eru um að þegar fyrsta brunavirðing fór fram var ekki minnst á að hús hafi verið flutt, jafnvel þó afdráttarlausar heimildir séu fyrir því, t.d. það tekið fram á teikningu hússins við flutning.

Árið 1925 var samþykkt í byggingarnefnd að kvistir yrðu settir á götuhlið hússins (suðurhlið).⁹Teikningavefur Reykjavíkurborgar. Lindargata 41. Teikning Einars Erlendssonar, dags. okt. 1925. Sótt 3. júní 2024 af https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb.

Húsið númer 61 við Lindargötu var rifið í september 1986.¹⁰Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61.

Leitarorð: Hafnarfjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 1. febrúar, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Lúðvík Geirsson (1994). Höfuðstaður verslunar. Saga verslunar og kaupmennsku í Hafnarfirði í sex hundruð ár, bls. 202. Hafnarfirði: Verslunarmannafélag Hafnarfjarðar.
• 2
  Ögmundur Helgason (2006). Norðfjarðarsaga I. Frá upphafi byggðar til 1895, bls. 204-205. [Reykjavík:] Hólar.
• 3
  Ögmundur Helgason (2006), bls. 205-206.
• 4
  Ögmundur Helgason (2006), bls. 213-214.
• 5
  Smári Geirsson (2009). Norðfjarðarsaga II. Frá 1895-1929. Frá löggildingu verslunarstaðar til kaupstaðarréttinda. Saga sveitar og þorps. Fyrri hluti, bls. 172-173. [Útg.staðar ekki getið:] Fjarðabyggð og Hólar.
• 6
  Guðjón Friðriksson (1991). Saga Reykjavíkur. Bærinn vaknar 1870-1940. Fyrri hluti, bls. 435. Reykjavík: Iðunn.
• 7
  Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61.
• 8
  Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61.
• 9
  Teikningavefur Reykjavíkurborgar. Lindargata 41. Teikning Einars Erlendssonar, dags. okt. 1925. Sótt 3. júní 2024 af https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb.
• 10
  Minjasafn Reykjavíkur (ódags.). Húsaskrá. Lindargata 61.