Kirkjustígur 5B, Siglufirði

Páll Kröyer Jóhannsson (1858-1937) var mikill athafnamaður á Siglufirði á sinni tíð, stundaði bæði sjó og búskap. Hann var helsti viðgerðarmaður skipaflota Siglfirðinga auk þess sem hann byggði bryggjur, báta og hús. Hann var lengi aðalvirðingamaður húseigna á Siglufirði fyrir Bruna­bótafélag Íslands.¹Sigurjón Sigtryggsson (1986). Frá Hvanndölum til Úlfsdala. Þættir úr sögu Hvanneyrarhrepps, bls. 634-635. 3 bindi. Reykjavík: Sögusteinn. „Bú hans mun alla tíð hafa verið lítið, enda hafði hann jafnan öðrum störfum að sinna.“²Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 635.

Árið 1893 byggði hann hús við Lindargötu, sem í upphafi var nefnt Brekkubær, en var jafnan kallað Búðarhóll. Einnig var húsið nefnt Pálshús. Húsið stóð nálægt þeim stað sem húsið við Lindargötu 16 stendur nú (2023). Hann átti þó húsið ekki lengi. Hann bjó í því með konu sinni, Önnu Þorleifsdóttur, þar til hún lést árið 1897, en Gránufélagið keypti síðar húsið. Jón Brandsson keypti húsið árið 1911 og hann átti það þegar það var flutt að kirkju­garðinum árið 1924, þar sem það stendur enn og er númer 5B við Kirkjustíg.³Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 635 og 867; Harpa Grímsdóttir (1998, desember). Byggingarár húsa á Siglufirði, bls. 21 og 23. Reykjavík: Veðurstofa Íslands. Sótt 23. janúar 2010 af http://www.veðurstofan.is/media/vedurstofan/utgafa/greinargerdir/ 1998/98049.pdf; Birna Lárusdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir (2005). Fornleifaskráning í Hvanneyrarhreppi I. Minjar á Úlfsdölum og í Sigurfjarðarbæ, bls. 59. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. Skýrsla nr. FS284-04041.

Í fasteignamati frá 1918 kemur fram að húsið hafi verið 7,5 x 4,4 metrar, eða 33 fermetrar, en það var minna í upphafi. Þrátt fyrir að húsið væri ekki stórt var þar oft tvíbýli.⁴Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 867; Bjarni Þorsteinsson (1918). Siglufjarðarverzlunarstaður hundrað ára 1818 – 20. maí – 1918. Aldarminning. Ágrip af sögu kauptúns og sveitar, bls. 49. Reykjavík: Gutenberg. Í Fasteignaskrá Íslands segir að húsið sé byggt árið 1898, en engar tiltækar heimildir styðja að það sé bygg­ingarárið.⁵Örlygur Kristfinnsson (2010, 15. maí). Munnleg heimild.

Örlygur Kristfinnsson hefur velt því fyrir sér hvort hús þetta eigi sér svolítið aðra sögu, þ.e. að húsið sé annað hús sem einnig stóð á Búðarhól við Lindargötu, byggt árið 1866 og notað sem fyrsta skólahús Siglfirðinga frá haustinu 1883 til ársins 1899. Kenningu þessa styður hann m.a. með mælingu á húsinu sem hann hefur borið saman við gamlar húsvirðingar og viðtölum við aldraða Sigfirðinga.⁶Örlygur Kristfinnsson (2010, 15. maí). Aðrir, m.a. Sigurjón Sigtryggsson, segja að skólahúsið hafi verið rifið árið 1924, „en nokkuð af efnivið úr því var notað aftur í hús, sem byggt var á horni Túngötu og Eyrargötu. Það brann nokkru síðar og þar var síðar byggt hús Áfengisverslunar ríkisins.“⁷Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 862.

Leitarorð: Siglufjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 18. mars, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Sigurjón Sigtryggsson (1986). Frá Hvanndölum til Úlfsdala. Þættir úr sögu Hvanneyrarhrepps, bls. 634-635. 3 bindi. Reykjavík: Sögusteinn.
• 2
  Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 635.
• 3
  Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 635 og 867; Harpa Grímsdóttir (1998, desember). Byggingarár húsa á Siglufirði, bls. 21 og 23. Reykjavík: Veðurstofa Íslands. Sótt 23. janúar 2010 af http://www.veðurstofan.is/media/vedurstofan/utgafa/greinargerdir/ 1998/98049.pdf; Birna Lárusdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir (2005). Fornleifaskráning í Hvanneyrarhreppi I. Minjar á Úlfsdölum og í Sigurfjarðarbæ, bls. 59. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. Skýrsla nr. FS284-04041.
• 4
  Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 867; Bjarni Þorsteinsson (1918). Siglufjarðarverzlunarstaður hundrað ára 1818 – 20. maí – 1918. Aldarminning. Ágrip af sögu kauptúns og sveitar, bls. 49. Reykjavík: Gutenberg.
• 5
  Örlygur Kristfinnsson (2010, 15. maí). Munnleg heimild.
• 6
  Örlygur Kristfinnsson (2010, 15. maí).
• 7
  Sigurjón Sigtryggsson (1986), bls. 862.