Þvervegur 12, Stykkishólmi

Ólafur Jónsson bóndi (1849-1936) fékk í september 1904 metið til brunabóta hús sem hann hafði byggt við Lindargötu í Reykjavík. Fyrst var húsið númer 18 við Lindargötu en fékk númerið 42 þegar húsnúmerum var breytt við Lindargötu um 1940. Húsið var portbyggt timburhús með risi, byggt af bindingi, járnklætt að utan. Í bindinginn var fyllt með reiðingstorfi. Niðri í húsinu voru 4 íbúðarherbergi, eldhús, gangur og 3 fastir skápar. Allt var þetta þiljað, með striga, pappír og málað. Uppi voru einnig 4 herbergi og eldhús, allt þiljað og málað. Á hanabjálka var þurrkloft. Kjallari með steinsteyptu gólfi var undir öllu húsinu. Þar var eitt þiljað herbergi, þrír geymsluklefar og tveir gangar. Við suðurhlið hússins var inn- og uppgönguskúr, sem byggður var eins og húsið. Í honum voru 2 gangar og tvö salerni.¹Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 02-04-1900 til 13.-11-1905. Aðfnr. 735. Brunav.nr.: 848. Sótt 12. janúar 2025 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Brunabotavirdingar/Brunavirdingar/735-bok-02-04-1900-til-13-11-1905-adfnr-735.pdf.

Fjórum árum síðar var byggð geymsla á lóðinni, með eldvarnarveggi á tvo vegu. Þar var m.a. hesthús og hlaða.²Nikulás Úlfar Másson og Ágústa Kristófersdóttir (2000). Byggingasaga. Hluti Skuggahverfis. Reykjavík: Árbæjarsafn. Skýrsla nr. 77.

Eiginkona Ólafs var Ásgerður Sigurðurdóttir (1853-1936). Í manntali árið 1906 sést að þá bjuggu þau í húsinu ásamt 7 börnum. Auk þeirra voru þar 12 aðrir íbúar í þremur fjölskyldum. Þá bjuggu því samtals 21 í húsinu.³Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík og Seltjarnarnesi 1906. Sótt 12. janúar 2025 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Manntol/M_1906-1910/manntal-i-reykjavik-og-seltjarnarnesi-1906.pdf.

Alls eignuðust þau Ólafur og Ásgerður 11 börn og komust 10 þeirra til fullorðinsára. Þau gengu í hjónaband árið 1876 og stunduðu búskap í Borgarfirði til aldamótaársins 1900 þegar þau fluttu til Reykjavíkur. Í Reykjavík stundaði Ólafur smíðar og önnur störf meðan heilsan leyfði.⁴Minning (1936, 24. febrúar). Vísir. 26. árg., 54. tbl., bls. 3. Þau bjuggu bæði í húsi sínu til dánardags, en bæði létust þau árið 1936.

Árið 2005 var samþykkt að lóðin Hverfisgata 57a og sex lóðir við Lindargötu, nr. 40, 42, 42a, 44a, 44b og 46-48, skyldu sameinaðar í eina lóð sem teljast skyldi til Lindargötu og verða lóð fyrir stúdentagarða. Því varð húsið númer 42 að víkja. Sama ár var það flutt að Þvervegi 12 í Stykkishólmi, þar sem það sómir sér vel innan um önnur gömul hús.⁵Borgarsögusafn. Húsaskrá Reykjavíkur. Í gagnasafni Húsafriðunarnefndar.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 15. janúar, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 02-04-1900 til 13.-11-1905. Aðfnr. 735. Brunav.nr.: 848. Sótt 12. janúar 2025 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Brunabotavirdingar/Brunavirdingar/735-bok-02-04-1900-til-13-11-1905-adfnr-735.pdf.
• 2
  Nikulás Úlfar Másson og Ágústa Kristófersdóttir (2000). Byggingasaga. Hluti Skuggahverfis. Reykjavík: Árbæjarsafn. Skýrsla nr. 77.
• 3
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík og Seltjarnarnesi 1906. Sótt 12. janúar 2025 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Manntol/M_1906-1910/manntal-i-reykjavik-og-seltjarnarnesi-1906.pdf.
• 4
  Minning (1936, 24. febrúar). Vísir. 26. árg., 54. tbl., bls. 3.
• 5
  Borgarsögusafn. Húsaskrá Reykjavíkur. Í gagnasafni Húsafriðunarnefndar.