Þverdalur, Aðalvík

Um eða upp úr aldamótunum 1900 varð til vísir að þorpi á Hesteyri á Hornströndum. Íbúar lifðu á útgerð og fiskvinnslu og þar var hvalveiðistöð. Barnaskóli hóf þar starfsemi árið 1884 og þar var læknissetur og kirkja.¹Guðrún Ása Grímsdóttir (1994). Ystu strandir norðan Djúps. Um Kaldalón, Snæfjallaströnd, Jökulfirði og Strandir, bls. 96. Árbók Ferðafélags Íslands 1994. Reykjavík: Ferðafélag Íslands. Á árunum 1889 til 1918 rak Ásgeirsverslun á Ísafirði verslun á Hesteyri. Ásgeir Ásgeirsson hóf verslunarrekstur á Ísafirði árið 1852. Við lát hans árið 1877 tók sonur hans og alnafni við. Verslunin hafði mikil umsvif og gerði út þilskipaflota og átti gufuskip. Verslunin rak útibú víða um Vestfirði, á Flateyri, Arngerðareyri, í Hornvík, Bolungarvík, Súgandafirði og á Hesteyri. Þar var reist hús, sem hefur eflaust verið bæði verslun og íbúðarhús Sigurðar Pálssonar verslunarstjóra, sem stýrði versluninni á Hesteyri þann tíma sem hún var starfrækt þar.²Jón Þ. Þór (1986). Saga Ísafjarðar og Eyrarhrepps hins forna. II. bindi. Félags- og menningarsaga 1867-1920, bls. 86-105. Ísafirði: Sögufélag Ísfirðinga.

Sigurður þótti drykkfelldur … og nokkuð harðdrægur verslunarmaður og þótti bregða við að villur væru í ársreikningum manna, sem hinir reikningsgleggstu létu lagfæra, en aðrir kvörtuðu ekki.³Guðrún Ása Grímsdóttir (1994), bls. 96.

Ásgeir kaupmaður varð bráðkvaddur á heimili sínu í Danmörku 14. ágúst 1912 og tók þá mágur hans J. M . Riis við stjórn verslunarinnar og árið 1918 keypti félagið Hinar sameinuðu íslensku verslanir stærstan hlut eigna Ásgeirsverslunar.⁴Jón Þ. Þór (1986), bls. 110-118.

Árið 1926 keypti Guðmundur Snorri Finnbogason (1890-1969) verslunarhúsið. Hann tók húsið niður og reisti það á ný í Þverdal í Aðalvík, þar sem það stendur enn, en bærinn fór í eyði 1952. Húsið er þó enn notað sem sumarhús afkomenda Snorra, eins og hann var ávallt kallaður, og vel um það hugsað. Eiginkona Snorra var Jónína Sveinsdóttir (1883-1973).⁵Guðrún Ása Grímsdóttir (1994), bls. 96 og 119; Ingimar Haukur Ingimarsson (2025, 11. ágúst). Tölvupóstur.

Um þennan húsaflutning sagði Ingimar Guðmundsson, sonur Guðmundar Snorra, í viðtali við blaðamann Dagblaðsins Vísi í desember 1999:

„Faðir minn keypti aflögð verslunarhús Ásgeirsverslunar og skemmu allmikla á Hesteyri með það fyrir augum að flytja yfir í Aðalvik.“
Ingimar fór með föður sínum og fleirum yfir til Hesteyrar vorið 1924 til þess að rífa innan úr húsunum, stafla timbrinu og undirbúa flutning á því. Þetta var ekki neitt áhlaupsverk því þetta hús var á tveimur hæðum, verslun á jarðhæðinni og íbúðir uppi. Timburstaflamir voru síðan fluttir á árabátum út í vélskipið Sameinaða Kára sem sigldi með timbrið fyrir Ritinn inn á Aðalvík. Þar þurfti að koma því um borð í árabáta og flytja upp á Þverdalssand og síðan flytja á mönnum og hestum tveggja kílómetra leið heim í Þverdal.
„Þetta var gríðarleg vinna. Þegar Hesteyringar sáu aðfarirnar varð þeim ekki um sel og fannst að væri verið að flytja öll nýtileg hús í burtu og keyptu pakkhúsið aftur af pabba, svo það varð um kyrrt á Hesteyri. Ég var ellefu ára þegar þetta gerðist og ég ók sandi í grunninn undir húsið með einum hesti og kerru. Þetta var fallegt hús en þau mistök voru gerð að risið á því var lækkað þegar það var sett upp í Þverdal. Menn töldu að það tæki á sig of mikið veður. Það var fallegra eins og það var á Hesteyri.“⁶PÁÁ (1999, 31. desember). Hélt aldrei að ég myndi lifa svona lengi. Dagblaðið Vísir, 41. árg., 301. tbl., bls. 48.

Á sínum yngri árum hafði Snorri verið innanbúðarmaður í Ásgeirsverslun og þekkti því vel til hússins. Snorri lauk kennaraprófi árið 1911 og stundaði farkennslu í mörg ár. Þau hjón Snorri og Jónína fluttu í Þverdal árið 1920 og bjuggu þar til 1945. Auk búskaparins hafði Snorri með höndum fiskmóttöku í Aðalvík og sinnti fjölmörgum trúnaðarstörfum, var m.a. oddviti Sléttuhrepps í 12 ár. Eftir komuna til Reykjavíkur opnaði hann verslun við Bústaðaveg, sem hann nefndi Snorrabúð.⁷Ingimar Haukur Ingimarsson (2025, 11. ágúst); Baldvin Þ. Kristjánsson (1969, 21. nóvember). Guðmundur Snorri Finnbogason frá Þverdal. Íslendingaþættir Tímans, 2. árg., 20. tbl., bls. 7-8.

Leitarorð: Hornstrandir

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 11. ágúst, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Guðrún Ása Grímsdóttir (1994). Ystu strandir norðan Djúps. Um Kaldalón, Snæfjallaströnd, Jökulfirði og Strandir, bls. 96. Árbók Ferðafélags Íslands 1994. Reykjavík: Ferðafélag Íslands.
• 2
  Jón Þ. Þór (1986). Saga Ísafjarðar og Eyrarhrepps hins forna. II. bindi. Félags- og menningarsaga 1867-1920, bls. 86-105. Ísafirði: Sögufélag Ísfirðinga.
• 3
  Guðrún Ása Grímsdóttir (1994), bls. 96.
• 4
  Jón Þ. Þór (1986), bls. 110-118.
• 5
  Guðrún Ása Grímsdóttir (1994), bls. 96 og 119; Ingimar Haukur Ingimarsson (2025, 11. ágúst). Tölvupóstur.
• 6
  PÁÁ (1999, 31. desember). Hélt aldrei að ég myndi lifa svona lengi. Dagblaðið Vísir, 41. árg., 301. tbl., bls. 48.
• 7
  Ingimar Haukur Ingimarsson (2025, 11. ágúst); Baldvin Þ. Kristjánsson (1969, 21. nóvember). Guðmundur Snorri Finnbogason frá Þverdal. Íslendingaþættir Tímans, 2. árg., 20. tbl., bls. 7-8.