Sverristún 4, Neskaupstað

Sverristún 4 í júní 2023. Ljósm.: Ja.is.

Í greinargerð um byggingarár húsa í Neskaupstað kemur fram að húsið sem nú stendur við Sverristún 4 í Neskaupstað hafi upphaflega verið byggt árið 1908 og verið kallað Kaupfélagshús. Á korti sem fylgir greinargerðinni sést að húsið hefur staðið í núverandi (2023) götustæði Hafnarbrautar, fyrir neðan hús sem eru nú númer 8 og 10 við Hafnarbraut. Því hefur húsið þurft að víkja þegar Hafnarbrautin var lögð í núverandi mynd. Í greinargerðinni kemur einnig fram að Jónas Andrésson hafi keypt húsið af kaupfélaginu, hann síðan selt Konráði Hjálmarssyni húsið og árið 1916 hafi Konráð selt Tómasi Zoëga (1885-1956) húsið.¹Harpa Grímsdóttir (1998, febrúar). Byggingarár húsa í Neskaupstað, bls. 16, 20 og 38. Reykjavík: Veðurstofa Íslands. Í Austurlandi kemur fram að Unnur Zoëga (1915-2006), dóttir Tómasar, hafi fengið leyfi til að flytja íbúðarhús dánarbús Tómasar Zoëga frá Hafnarbraut að Sverristúni 4.²Úr bænum (1957, 9. ágúst). Austurland, 7. árg., 28. tbl., bls. 2.

Kaupfélag Norðfjarðar er talið hafa verið stofnað árið 1902. Nokkrum árum eftir stofnun þess tók Björn Jónsson í Björgvin við formennsku í félaginu. Í formennskutíð hans réðst félagið í það stórvirki að reisa hús fyrir starfsemi sína. Félagið varð ekki langlíft, því í júní árið 1911 selur Kaupfélag Norðfjarðar Pöntunarfélagi Norðfjarðar eða stjórnarnefnd þess eigur sínar, þ.e. hús félagsins ásamt báti, byggju, vigtum og lóðum. Síðasti formaður félagsins var Jónas Andrésson, síðar kaupmaður. Árið eftir gekk Pöntunarfélagið inn í Kaupfélagið Fram, en húsið virðist ekki hafa verið nýtt af hinu nýja félagi.³Smári Geirsson (2009). Norðarfjarðarsaga II. Fyrri hluti, bls. 195-198. Reykjavík: Hólar. Ekki er ólíklegt að Jónas Andrésson hafi þá verið orðinn eigandi þess, eins og fram kemur í fyrrnefndri greinargerð. Ekki er vitað hvenær Konráð Hjálmarsson kaupmaður eignaðist húsið, en hann virðist ekki hafa búið í því sjálfur, en nefna má að árið 1916 átti hann húseignir á Norðfirði með um 20 íbúðum fyrir starfsfólk sitt.⁴Smári Geirsson (2009), bls. 174. Þegar Tómas Zoëga (1885-1956) keypti gamla kaupfélagshúsið árið 1916 vann hann við afgreiðslu- og bókarastörf hjá Verslun Konráðs Hjálmarssonar, en árið 1926 gerðist hann sparisjóðsstjóri hjá Sparisjóði Norðfjarðar.⁵Smári Geirsson (2009), bls. 183. Eiginkona Tómasar var Steinunn Símonardóttir (1882-1977). Hús sitt nefndu þau Sæból og þar bjó Tómas þar til hann lést árið 1956. Þar ólu þau upp 3 börn. Ári síðar var húsið flutt um set, en þá var Unnur, dóttir þeirra Tómasar og Steinunnar, eigandi hússins. Að henni genginni eignuðust fjórar dætur Unnar húsið. Og enn (2023) virðist húsið vera í eigu afkomanda þeirra Tómasar og Steinunnar.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 15. mars, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Harpa Grímsdóttir (1998, febrúar). Byggingarár húsa í Neskaupstað, bls. 16, 20 og 38. Reykjavík: Veðurstofa Íslands.
• 2
  Úr bænum (1957, 9. ágúst). Austurland, 7. árg., 28. tbl., bls. 2.
• 3
  Smári Geirsson (2009). Norðarfjarðarsaga II. Fyrri hluti, bls. 195-198. Reykjavík: Hólar.
• 4
  Smári Geirsson (2009), bls. 174.
• 5
  Smári Geirsson (2009), bls. 183.