Svansskáli, Grundarfirði

Árið 1909 kom Rafn Júlíus Símonarson (1866-1933) útgerðarmaður til Grundarfjarðar með fjölskyldu sína og hóf útgerð með tvo báta í félagi með öðrum. Hann byggði fiskverkunarhús og verbúð við svokallaðan Kattarsnaga, sem er á bakkanum fyrir framan fiskverkun Soffaníasar Cecilssonar (Borgarbraut 1). Ekki er ólíklegt að hann hafi búið í húsinu, því hann var einungis tvö eða þrjú ár í Grundarfirði.¹Davíð Hansson Wíum (2003). Gert út frá Grundarfirði. Myndun sjávarþorps á 20. öld, bls. 61. Fólkið, fjöllin, fjörðurinn. Safn til sögu Eyrarsveitar. 4. hefti, bls. 48-96. Eyrbyggjar – Hollvinasamtök Grundarfjarðar; Ingi Hans (2017, 2. júní). Gamlar myndir frá Grundarfirði. Sótt 12. september 2023 af https://www.facebook.com/photo?fbid=10155397120402236&set=gm.763725643788602

Árið 1928 flutti Páll Þorleifsson (1892-1950) útgerðarmaður húsið niður að höfninni. Eftir það var húsið kallað Svansskáli.²Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61; Ingi Hans (2017, 2. júní). „Á efri hæð skálans voru verbúðir fyrir landmennina og beitningarpláss, en í kjallarnum var saltað. Svanur [bátur sem Páll átti í félagi við Sigurð Ágústsson útgerðarmann í Stykkishólmi] var gerður þaðan út og til að byrja með var eingöngu verkað úr honum, en síðan fór Páll að verka þarna saltfisk af fleiri bátum.“³Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61

Síðar hóf Sigurður Ágústsson (1897-1976) útgerðarmaður í Stykkishólmi verslunarrekstur sinn í Grundarfirði í kjallaranum í Svansskála, þar sem Runólfur Jónatansson (1873-1947) var fyrsti verslunarstjórinn hjá honum.⁴Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61

Þá kom það fyrir að fjölskyldur bjuggu í húsinu. Pálína Gísladóttir (1929-2022) segir frá því í viðtali sem tekið var við hana í tilefni að 90 ára afmæli hennar árið 2019 að vorið 1944 hafi hún búið í Svansskála ásamt föður sínum meðan þau biðu þess að íbúð þeirra, sem var í byggingu, yrði lokið. Þau bjuggu á efri hæðinni, en í kjallarnum var verslun Sigurðar Ágústssonar.⁵Gunnar Kristjánsson (2019, 27. febrúar). Tók þátt í þróun byggðarinnar í Grundarfirði alla tíð. Skessuhorn, 22. árg., 9. tbl., bls. 20-21.

Húsið er nú horfið, en ekki er vitað hver afdrif þess urðu.

Leitarorð: Grundarfjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 11. mars, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Davíð Hansson Wíum (2003). Gert út frá Grundarfirði. Myndun sjávarþorps á 20. öld, bls. 61. Fólkið, fjöllin, fjörðurinn. Safn til sögu Eyrarsveitar. 4. hefti, bls. 48-96. Eyrbyggjar – Hollvinasamtök Grundarfjarðar; Ingi Hans (2017, 2. júní). Gamlar myndir frá Grundarfirði. Sótt 12. september 2023 af https://www.facebook.com/photo?fbid=10155397120402236&set=gm.763725643788602
• 2
  Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61; Ingi Hans (2017, 2. júní).
• 3
  Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61
• 4
  Davíð Hansson Wíum (2003), bls. 61
• 5
  Gunnar Kristjánsson (2019, 27. febrúar). Tók þátt í þróun byggðarinnar í Grundarfirði alla tíð. Skessuhorn, 22. árg., 9. tbl., bls. 20-21.