Sólheimar, Aðalgata 17, Blönduósi

Húsið sem nú stendur við Aðalgötu 17 á Blönduósi var upphaflega verslunarskúr Magnúsar Stefánssonar (1870-1940) kaupmanns, sem hann byggði árið 1902 á lóð sinni sem lá að Blöndu sunnanverðri. Það hefur staðið á þeim slóðum sem húsið númer 9 við Blöndubyggð stendur nú (2010). Þegar Magnús flutti verslun sína í nýtt hús sem hann byggði árið 1905 var skúrnum ofaukið og keypti Kristján Berndsen (einnig skrifað Christian, 1876-1978) verslunarþjónn af honum skúrinn, flutti þangað sem það stendur enn og gerði að íbúðarhúsi sínu árið 1907. Þar hefur húsið ætíð verið nefnt Sólheimar.¹Jón Arason (2010, 17. júlí). Tölvupóstur; Jón Arason (2010, 29. apríl og 5. ágúst). Munnleg heimild.

Í júní 1907 var húsið virt. Þá var því lýst þannig:

Stærð 10×7 ½ alin, hæð undir þak 4 álnir. Hæð í sperrutopp 7 ¾ alin. Grindarviðir úr 4“ trjám. Klæðning að utan er úr 1 ½“ borðum, plægðum og hefluðum. Þakið er rifflað þakjárn á borðarimlum og innan á sperrur er slegi𠾓 skífum. Neðra gólfi er skift í fjögur herbergi og forstofu, þrjú þiljuð með panil, veggfóðruð og máluð og eitt er maskínuhús, þiljað að nokkru leyti og sömuleiðis er forstofan þiljuð. Fyrir útidyrum er einfaldur skúr 2×2 álnir. Hæð 3 álnir, með pappaþaki. Grunnur er undir húsinu, hlaðinn úr grjóti. Á því eru 6 gluggar.²Jón Arason (2010, 17. júlí).

Kristján setti rishæð á húsið og klæddi það með plægðum og hefluðum borðum. Grunnur er undir húsinu, hlaðinn úr grjóti. Kristján bjó í húsinu til 1913, en flutti þá til Reykjavíkur. Magnús eignaðist húsið aftur og seldi það Kristni Einarssyni, söðlasmiði. Árið 1922 eignaðist Þorfinnur Jónatansson [1870-1951], bóndi í Glaumbæ í Langadal húsið og flytur í það ásamt fjölskyldu sinni. Agnar Guðmundsson [1919-1989], smiður keypti síðan húsið af dánarbúi Þorfinns afa síns árið 1952. Skömmu síðar fjarlægði Agnar rishæðina ofan af húsinu. Lyfti húsinu svo hærra yrði undir loft í kjallaranum og byggði síðan við kjallrann og 1. hæðina. Í kjallaranum undir gamla húsinu var hlaðið hringlaga ker, sem vatni var veitt í úr brunni, sem var ofar í brekkunni. Þetta var kæliskápur þess tíma að öðru leyti var ekki vatnslögn í húsinu. …
Byggingrstíll núverandi húss mætti helst flokka undir „Funkisstíl“. En upprunalega húsinu var breytt verulega. Húsið er nú einlyft timburhús á kjallara með lágu einhalla þaki (flötu), klætt asbestplötum. Suður- og norðurhliðar stallast niður með landinu og gefa húsinu sérstakan svip. Húsið hefur því algjörlega skipt um eðli og á lítið skylt við upprunalega húsið útlitslega séð. Sunnan við húsið er garður með trjám og runnum.³Teiknistofa Guðrúnar Jónsdóttur (2015). Húsakönnun á Blönduósi 2015, bls. 60.

Eiginkona Agnars var Hulda Lilja Sigríður Þorgeirsdóttir (f. 1925). Hún bjó lengi í húsinu eftir að eiginmaður hennar lést árið 1989.

Um þau hjón segir á skráningarsíðu Héraðsskjalasafns Austur Húnavatnssýslu:

Agnar Bragi Guðmundsson, Blönduósi. Fæddur 17. ágúst 1919 dáinn 5. nóvember 1989. Agnar bjó allt sitt líf á Blönduósi. Þar sleit hann barnsskóm sínum og þaðan fór hann í sína hinstu för.
Kona hans, Lilja Þorgeirsdóttir, ættuð frá Hólmavík, bjó honum og börnum þeirra hlýlegt og fallegt heimili. Það var að vísu þröngt í byrjun, en þeim tókst að stækka húsakost sinn og bæta þannig að þangað var gott að koma, og aldrei var þröngt þó margir væru á ferð. Það ríkti gleði og sannkölluð íslensk gestrisni, hvernig sem á stóð.⁴Skráningarsíða Héraðsskjalasafns Austur Húnavatnssýslu. Agnar Bragi Guðmundsson (1919-1989) Sólheimum Blönduósi. Sótt 5. október 2024 af https://atom.hunabyggd.is/index.php/agnar-bragi-gu-mundsson-1919-1989.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 11. október, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Jón Arason (2010, 17. júlí). Tölvupóstur; Jón Arason (2010, 29. apríl og 5. ágúst). Munnleg heimild.
• 2
  Jón Arason (2010, 17. júlí).
• 3
  Teiknistofa Guðrúnar Jónsdóttur (2015). Húsakönnun á Blönduósi 2015, bls. 60.
• 4
  Skráningarsíða Héraðsskjalasafns Austur Húnavatnssýslu. Agnar Bragi Guðmundsson (1919-1989) Sólheimum Blönduósi. Sótt 5. október 2024 af https://atom.hunabyggd.is/index.php/agnar-bragi-gu-mundsson-1919-1989.