Seljavegur 10, Reykjavík

Guðjón Björnsson (1864-1918) trésmíðameistari reisti þetta hús árið 1905 á lóð númer 1 við Mýrargötu, sem var u.þ.b. fyrir miðri húsalengjunni sem nú er 2-8 (2023). Í fyrstu var eingöngu búið á aðalhæðinni en árið 1918 var búið að setja stóran kvist á húsið og innrétta íbúð í risinu. Síðar var einnig útbúin íbúð í kjallaranum. Húsið var gjarnan nefnt Glæsibær vegna þess hve snyrtilegt það var auk þess að vera kallað hús Dísu í mýrinni, væntanlega eftir eiginkonu Guðjóns, sem hét Arndís Jósepsdóttir (1864-1946).¹ Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007). Húsakönnun. Seljavegur – Ánanaust – Holtsgata – Vesturgata, bls. 16 og 23. Skýrsla nr. 135. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur; Guðjón Friðriksson (1996). Indæla Reykjavík. 6 gönguleiðir um gamla Vesturbæinn, bls. 118. Reykjavík: Iðunn; Þjóðskjalasafn Íslands. Manntal 1910. Sótt 24. nóvember 2023 af https://manntal.is/.

Á stríðsárunum stóð húsið í vegi fyrir stórbyggingu Slippfélagsins. Þorlákur Helgason, verkfræðingur hjá Vita- og hafnarmálastjórn, keypti þá húsið og fékk stórvirk flutningatæki frá bandaríska hernum til að flytja það á þessa lóð árið 1943.²Guðjón Friðriksson (1996), bls. 118.

Húsið var sett á nýjan kjallara á Seljavegi 10. Árið 1955 var byggð einlyft viðbygging við húsið.³Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007), bls. 23.

Í Húsakönnun sem gerð var árið 2007 á Seljavegi, Ánanaustum, Holtsgötu og Vesturgötu, er þetta sagt um húsið:

Húsið var reist við Mýrargötu 1 árið 1905, en var flutt að Seljavegi 10 árið 1944. Þetta er timburhús með járnklæðningu og járni á þaki. Kjallari er undir öllu húsinu og við suðurhlið þess var upphaflega inngönguskúr með kjallara. Íbúð var frá upphafi á aðalhæðinni en risið var í fyrstu óinnréttað. Árið 1918 var búið að auka við húseignina og endurbæta hana. Þá er húsið sagt vera með porti og kvisti og er þar líklega átt við stóran kvist á norðausturhlið hússins. Þá var einnig búið að innrétta íbúð í risinu. Árið 1935 var aftir búið að endurbæta húsið og m.a. innrétta tveggja herbergja íbúð í kjallaranum og baðherbergi í risinu. Vera má að þá hafi verið byggður minni kvistur á suðvesturhlið. Árið 1943 fékkst leyfi til að flytja húsið á lóðina við Seljaveg 10. Um leið var leyft að gera á því útlits- og fyrirkomulagsbreytingar. Í febrúar 1944 var búið að flytja húsið og setja það á nýjan kjallara og snéri það þá gafli að götu. Inngönguskúr hefur verið tekinn burt, en ekki er ljóst hvort það var gert við flutninginn eða síðar. Við suðausturgafl voru settar útitröppur. Einnig hafa verið gerðar tröppur og inngangur að kjallara á norðausturhlið. Í kjallaranum var ekki lengur séríbúð, en tvö íbúðarherbergi o.fl. sem nú hefur verið breytt í eitt herbergi. Í maí 1945 fékkst leyfi til að gera girðingu úr steini við húsið og byggja bílskúr á lóðinni, en hann hefur ekki verið reistur. Húsinu virðist ekki hafa verið breytt aftur fyrr en árið 1995, en þá var byggð einlyft viðbygging með kjallara við norðvesturgaflinn. Viðbyggingin er úr timbri, með járnklæddum veggjum og þaki. Við suðvesturhlið hennar eru svalir úr timbri. Í júní 2006 fékkst einnig leyfi til að stækka og hækka kvist á suðvesturhlið hússins.⁴Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007), bls. 23.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 3. janúar, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007). Húsakönnun. Seljavegur – Ánanaust – Holtsgata – Vesturgata, bls. 16 og 23. Skýrsla nr. 135. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur; Guðjón Friðriksson (1996). Indæla Reykjavík. 6 gönguleiðir um gamla Vesturbæinn, bls. 118. Reykjavík: Iðunn; Þjóðskjalasafn Íslands. Manntal 1910. Sótt 24. nóvember 2023 af https://manntal.is/.
• 2
  Guðjón Friðriksson (1996), bls. 118.
• 3
  Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007), bls. 23.
• 4
  Drífa Kristín Þrastardóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2007), bls. 23.