Presthúsabraut 36, Akranesi

Húsið Syðri-Sandur, sem upphaflega stóð við Vesturgötu 55 á Akranesi, er sagt byggt árið 1896 af Hallgrími Guðmundssyni (1856-1922). Kona hans var Ragnheiður Magnúsdóttir (1867-1918). „Það er virt 15. marz 1897, og er 8×8 álnir, þakið „trogmyndað“ eins og segir í virðingargerðinni. Lóðin, sem húsinu fylgdi, mun hafa verið rúmlega 190 ferfaðmar, en rösklega helmingur hennar var kartöflugarður á bakkanum niður við Krókalón.“¹Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október). Hversu Akranes byggðist. 4. kafli. – 1870-1900. – Byggingar batna. Akranes, 14. árg., 10.-12. tbl., bls. 132-133.

Þau Ragnheiður og Hallgrímur fluttu á Akranes frá Borgarnesi árið 1891. Þau voru barnlaus en ólu upp kjörson. Eftir að Hallgrímur kom á Akranes fékkst hann við verslunarstörf.

„Hallgrímur var ákaflega prúður maður, góður drengur og léttur í lund. Það var kona hans einnig, en miklu hæggerðari og dulari. Þau hjón tóku mikinn þátt í stúkustarfinu hér [þ.e. á Akranesi] alla tíð. Hallgrímur var einnig ágætur taflmaður … Hallgrímur á Söndum var ákaflega hlýr í viðmóti. Hann var enginn bardagamaður, og vildi ekki eiga í neinum erjum við menn, né í málþófi. Heimilislífið hefur áreiðanlega mótast af sama létt- og þýðleika frá hans endi [sic], en gárungarnir sögðu að afstaða Hallgrímst til eins og annars, hafi fyrst og fremst mótast af eftirfarandi (sem þeir sögðu að hefði oft verið orðtak Hallgríms): „Mér er alveg sama, ef konunni er sama“.²Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október), bls. 133

Þegar Hallgrímur lést árið 1922 keyptu hjónin Sigríður Sigurbjörnsdóttir (1894-1983) og Tómas Steingrímsson (1882-1971) húsið. Þau höfðu búið áður í Reykjavík, en fluttu nú til Akraness. Framan af voru smíðar aðalstarf Tómasar en hann hafði fengið sveinsbréf í iðninni árið 1906. Hann var jafnframt kirkju- og kirkjugarðsvörður og hringjari um 20 ára skeið. Sigríður var mikil trúkona og studdi starf K.F.U.M. af alhug. Þau eignuðust einn son.

Á Söndum voru oft leigjendur, þó ekki væri húsið stórt, og um 5 ára skeið var þar starfrækt Landssímastöðin á Akranesi.³Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október), bls. 134.

Á sjöunda áratug síðustu aldar var húsið flutt að Presthúsabraut 36, þar sem það stendur enn.⁴Ljósmyndasafn Akraness. Mynd nr. 4953. Athugasemd Soffíu G Þórðardóttur frá 13. mars 2011.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 11. júlí, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október). Hversu Akranes byggðist. 4. kafli. – 1870-1900. – Byggingar batna. Akranes, 14. árg., 10.-12. tbl., bls. 132-133.
• 2
  Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október), bls. 133
• 3
  Ólafur B. Björnsson (1955, 1. október), bls. 134.
• 4
  Ljósmyndasafn Akraness. Mynd nr. 4953. Athugasemd Soffíu G Þórðardóttur frá 13. mars 2011.