Presthúsabraut 27, Akranesi

Heiti: Smiðjuvöllur - Smiðjuvellir

Byggingarár: 1902-1909

Upphafleg notkun: Íbúðarhús

Fyrsti eigandi: Guðjón Hinriksson og Lilja Guðmundsdóttir

Aðrir eigendur:

?: Helga Jónsdóttir og Pétur Sigurbjörnsson

1935: Finnbogi Sigurðsson og Þuríður Guðjónsdóttir

?: Daníel Friðriksson

?: Hjörtur L. Sigurðsson og Ásta Sigurbjörg Sigfúsdóttir

1946: Ásta Sigfúsdóttir

1946: Sjúkrahús Akraness

1946: Þorsteinn Magnússon

Upphafleg staðsetning: Heiðarbraut 32, Akranesi

Flutt: 1955 eða 1956 að Presthúsabraut 27, Akranesi

Hvernig flutt: Í heilu lagi

Saga:

Talið er að húsið Smiðjuvellir, sem nú er númer 27 við Presthúsabraut á Akranesi, hafi verið byggt laust eftir árið 1901. Þangað var húsið flutt frá Heiðarbraut 32 á Akranesi árið 1955 eða 1956.¹Upphaflega var býlið nefnt Smiðjuvöllur, en þar var fyrst byggt 1868.

Árið 1901 keyptu hjónin Guðjón Hinriksson (1851-1938) og Lilja Guðmundsdóttir (1848-1931) Smiðjuvelli og hafa þau væntanlega byggt húsið skömmu síðar. Þar ólu þau upp dótturdóttur sína, Helgu Jónsdóttur (1905-1996) og tók hún við búi af gömlu hjónunum ásamt eiginmanni sínum, Pétri Sigurbjörnssyni (1900-1966).

Presthúsabraut 27, Akranesi, í júní 2025. Ljósm.: Höfundur.

Árið 1935 keyptu þau Finnbogi Sigurðsson (1873-1936) og Þuríður Guðjónsdóttir (1888-1988) Smiðjuvelli.² „Þuríður er hin mesta myndar kon, þrifin, dugleg, dul en drenglynd. … [Finnbogi] var vel greindur, óvenjulega nákvæmur og samvizkusamur, húsbóndahollur, orðvar og ágætur í alla staði.“³

Næst kaupir Daníel Friðriksson (1909-1991) Smiðjuvelli, en hann bjó þar ekki lengi. Af honum kaupa hjónin Hjörtur L. Sigurðsson (1905-1988) og Ásta Sigurbjörg Sigfúsdóttir (1912-1980) býlið.

„Árið 1946 eru Smiðjuvellir keyptir af Ástu Sigfúsd. til þess að leggja til lóðar hins nýja sjúkrahús í samræmi við hið nýja skipulag. En húsið selur sjúkrahússtjórnin aftur Þorsteini Magnússyni, með loforði um að það megi standa, þar til sjúkrahúsið þurfi sjálft að nota lóðina.“⁴

Árið 1955 eða 1956 kom að því að Smiðjuvellir þurftu að víkja af lóð sjúkrahússins, því árið 1956 var byggður læknisbústaður rétt norðan við sjúkrahúsið, þar sem Smiðjuvellir stóðu áður.⁵ Var húsið þá flutt að Presthúsabraut 27 á Akranesi, þar sem það stendur enn, með talsverðum viðbótum.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 12. júlí, 2025

Heimildaskrá

1
Teiknistofa arkitekta Gylfi Guðjónsson og félagar ehf. (2022, 7. mars). Aðalskipulag Akraness 2021-2033. Forsendur, bls. 31. Sótt 31. ágúst 2023 af https://www.akranes.is/static/files/2022/Adalskipulag/asakra-21-forsendur-220307-a4.pdf; Húsanöfn á Akranesi (2015, 19. ágúst). Sótt 31. ágúst 2023 af https://www.akranes.is/static/files/2015/Myndir-med-frettum/husanofn-a-akranesi.pdf.
2
Ólafur B. Björnsson (1948, 1. september). Hversu Akranes byggðist. 3. kafli. – 1840-1870. Byggðin eykst og færist ofar, bls. 130. Akranes, 9.-12. tbl., bls. 124-130; Ólafur B. Björnsson (1949, 1. mars). Hversu Akranes byggðist. 3. kafli. – 1840-1870. Byggðin eykst og færist ofar. Akranes, 3.-4. tbl., bls. 40-41.
3
Ólafur B. Björnsson (1949, 1. mars), bls. 41.
4
Ólafur B. Björnsson (1949, 1. mars), bls. 41.
5
Sjúkrahúsið (1956, 1. október). Akranes, 10.-12. tbl., bls. 137.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 12. júlí, 2025