Lágholtsvegur 3, Reykjavík

Byggingarár: 1923

Upphafleg notkun: Íbúðarhús

Fyrsti eigandi: Þorlákur Ófeigsson og Anna Guðný Sveinsdóttir

Upphafleg staðsetning: Laugavegur 97 (áður 89), Reykjavík

Flutt: 1981 að Lágholtsvegi 3, Reykjavík

Hvernig flutt: Flutt í tveimur hlutum

Laugavegur 97, Reykjavík, stuttu áður en húsið var flutt. Til vinstri er verslunarhúsið Domus við Laugaveg. Ljósm.: Borgarskipulagi. Borgarsögusafn. Myndasafn. Mynd nr. BSK 1 174 1.

Laugavegur 97 kominn í tvennu lagi á Bráðræðisholtið. Ljósm.: Kristinn Guðmundsson. Sarpur: Menningarsögulegt gagnasafn. Mynd nr. KG-520.

Saga:

Um húsið sem nú stendur við Lágholtsveg 3 í Reykjavík segir m.a. í húsakönnun sem gerð var á Bráðræðisholti árið 2004:

Húsið er einlyft timburhús með risi og kjallara, byggt árið 1923 af Þorláki Ófeigssyni, trésmiði. Það stóð upprunalega við Laugarveg, og var þá númer 89 og síðar númer 97, en var flutt að Lágholtsvegi árið 1981. Á fyrri staðnum hafði verið trésmíðastofa í kjallara hússins frá upphafi. Einnig hafði verið byggður bíl- og geymsluskúr við austurgafl hússins, árið 1932, þegar það stóð við Laugarveg. Samkvæmt brunavirðingu frá því ári hafði húsið þá einnig verið endurbætt og kvistur settur á suðurhlið þess, sem snéri að Laugarvegi (nú bakhlið). Samkvæmt teikningu Þorláks Ófeigssonar frá 1931 var hins vegar gert ráð fyrir kvisti á bakhlið hússins (nú framhlið). Árið 1941 er svo nefnt í virðingu að settur hafi verið kvistur á bakhlið rishæðar og innréttað þar eldhús. Í brunavirðingu frá 1942 er aðeins sagður einn kvistur á húsinu og í dag er einungis kvistur á þeirri hlið sem áður var bakhlið en er nú framhlið. Árið 1952 er tekið fram í brunavirðingu að önnur hlið hússins hafi verið hækkuð, þannig að það sé orðið ein og hálf hæð, með svölum. Árið 1973 fékkst svo leyfi til að bæta við húsið anddyri úr timbri. Til eru teikningar að þessum breytingum, en ekki er að sjá að þær hafi verið framkvæmdar. Árið 1981 var sótt um leyfi til að rífa húsið en því var synjað. Sama ár var það flutt á lóðina númer 3 við Lágholtsveg og endurbyggt þar ofan á nýjan steinsteyptan kjallara. Þá hafa verið gerðar nýjar tröppur sem snúa öfugt við það sem áður var. Árið 1990 fékkst svo leyfi til að byggja þrjá nýja þakkvisti og svalir á húsið, en það hefur ekki verið framkvæmt.¹

Nú (2025) er nýlegt verslunarhús númer 97 við Laugaveg, en gamla húsið stóð þar sem nú er baklóð húss númer 97 við Laugaveg.²

Þorlákur Ófeigsson (1887-1955) var vel þekktur húsamiður og byggingameistari í Reykjavík sem kom að hönnun, smíði og hafði yfirumsjón með mörgum stórbyggingum í Reykjavík á sínum tíma. Má þar t.d. nefna aðalbyggingu Háskóla Íslands, Gamla Garð, Neskirkju og Þjóðleikhúsið þar sem hann hafði yfirumsjón fyrir hönd húsameistara ríkisins. Hann teiknað hús fyrir Byggingarfélag Reykjavíkur við Bergþórugötu og hafði umsjón með byggingu Verkamannabústaðanna við Hringbraut. Hér eru ótalin öll þau fjölmörgu smærri íbúðarhús, sem hann ýmist teiknaði eða byggði og oft hvoru tveggja.

Þorlákur var meðal stofnenda Byggingameistarfélags Reykjavíkur og var um skeið formaður þess. Um tíma var hann einnig formaður Trésmiðafélags Reykjavíkur. En hann hafði fleiri áhugamál. Hann var einn af stofendum Taflfélag Reykjavíkur og var um skeið formaður félagsins. Hann var virkur meðlimur í Guðspekifélaginu í rúma þrjá áratugi og var lengi varaforseti þess. Hann flutti fjölda fyrirlestra og skrifaði margar greinar um heimspeki og guðspeki og einnig um byggingamál.

Eiginkona hans var Anna Guðný Sveinsdóttir (1887-1957). Þau bjuggu í húsinu við Laugaveg 97 ævina á enda.³

Lágholtsvegur 3, Reykjavík, 2015. Ljósm.: Eignamiðlun. Sótt 28. febrúar 2025 af https://fastinn.is/soluskra/713460#images.

Um flutning hússins frá Laugavegi að Lágholtsvegi sá Halldór Sigurður Backman (1922-1984) húsasmíðameistari. Hann ákvað að kljúfa húsið í tvennt svo auðveldara væri að flytja það. Arkitektar endurbyggingar voru þeir Árni Friðriksson og Páll Gunnlaugsson.⁴

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 28. febrúar, 2025

Heimildaskrá

1
Páll V. Bjarnason og Drífa Kristín Þrastardóttir (2004). Húsakönnun. Grandavegur – Eiðsgrandi – Hringbraut – Framnesvegur, bls. 26. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 114.
2
Anna Lísa Guðmundsdóttir, verkefnastjóri fornleifa (2025, 24. febrúar). Tölvupóstur.
3
Gretar Fells (1955). Minningarorð. Þorlákur Ófeigsson byggingameistari. Gangleri, 29. árg., 1. tbl., bls. 39-43; Dánarminning: Þorlákur Ófeigsson byggingameistari (1955, 11. janúar). Tíminn, 39. árg., 7. tbl., bls. 3; Páll V. Bjarnason og Guðfinna Ósk Erlingsdóttir (2004). Húsakönnun. Barónsstígur – Bergþórugata – Vitastígur – Njálsgata. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 122; Páll V. Bjarnason og Drífa Kristín Þrastardóttir (2005). Húsakönnun. Verkamannabústaðir við Hringbraut. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 123.
4
Páll V. Bjarnason og Drífa Kristín Þrastardóttir (2004). Húsakönnun. Grandavegur – Eiðsgrandi – Hringbraut – Framnesvegur, bls. 26. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 114; Jóhanna Björk Weisshappel (2019, 27. október). Sótt 28. febrúar 2025 af https://www.facebook.com/photo/?fbid=10220640322699308&set=gm.1500508423420597.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 28. febrúar, 2025