Lágholtsvegur 11, Reykjavík

Árið 1980 var staðfest nýtt deiliskipulag fyrir Bráðræðisholt í Reykjavík, þar sem gert var ráð fyrir eldri aðfluttum húsum á þeim lóðum sem var ekki þegar byggt á. Eitt þeirra húsa sem þangað var flutt kom alla leið frá Akranesi. Í húsakönnun, sem gerð var á svokölluðum Lýsisreit, árið 2004 segir um húsið sem stendur á lóð nr. 11 við Lágholtsveg:

Húsið, sem ber nafnið Jörfi, er einlyft timburhús með kjallara og risi, byggt á Akranesi árið 1911, samkvæmt handmati frá 1970, en flutt til Reykjavíkur á 8. áratug 20. aldar. Húsið stóð við Vesturgötu 89 á Akranesi fram til þess að það var flutt. Frá 1914 til 1930 bjuggu Gísli Jónsson og Þóra Þorvaldsdóttir í húsinu, ásamt börnum sínum, en frá 1930 til 1973 bjuggu í því hjónin Þorkell Guðmundsson og Karólína Sigtryggsdóttir, ásamt syni sínum Valdimar. Frá 1973-1975 bjuggu kona og börn Valdimars í húsinu. Árið 1982 var svo búið að flytja húsið og endurbyggja á nýjum steinsteyptum kjallara á lóðinni númer 11 við Lágholtsveg. Einnig hafði þá fengist leyfi til að byggja við húsið og hefur nú verið gerð viðbygging á bakhlið þess. Sjá má af gamalli mynd á Ljósmyndasafni Akraness (www.akranes.is/ljosmyndasafn, nr. 13086) að eitt sinn hefur staðið inngönguskúr við þann gafl hússins þar sem nú eru tröppur og skýli.[1]¹Páll V. Bjarnason og Drífa Kristín Þrastardóttir (2004). Húsakönnun. Grandavegur – Eiðsgrandi – Hringbraut – Framnesvegur, bls. 33. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 114.

Lágholtsvegur 11, Reykjavík, í október 2023. Ljósm.: Höfundur.

Það voru þau Haukur Þór Arnþórsson og Hildur Hafstað sem fengu árið 1981 leyfi til að byggja kjallara úr steinsteypu undir húsið Jörfa á lóð númer 11 við Lágholtsveg í Reykjavík og endurbyggja húsið á lóðinni ásamt því að byggja við það. Húsið var flutt í heilu lagi fyrir Hvalfjörð.²Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, verknr. 0741.

Ekki ber heimildum saman um byggingarár Jörfa, því í aldarminningu um Magnús smið Vigfússon (1844-1922) segir Ólafur B. Björnsson að Magnús hafi byggt húsið árið 1906 og flutt í það ásamt seinni konu sinni Elínu Vigfúsdóttur (1850-1915). Þau kynntust þegar Magnús gerðist ráðsmaður hjá Elínu í Arnþórsholti í Lundareykjadal árið 1890, en Elín hafði misst mann sinn árið 1888. Þau gengu í hjónaband árið 1891 og eignuðust fjögur börn.³Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember). Persónusaga. Magnús smiður Vigfússon. Aldarminning. Akranes, 11.-12. tbl., bls. 148-149.

Elín var sögð hin „… mesta myndarkona í sjón og raun, greind, bókhneigð og hin mesta búkona. Hún var ákveðin í skoðunum og hispurlaus, en yfirleitt svo jafnlynd, að hún skipti vart skapi. Hún var greiðug og fóð við þá sem bágt áttu og nutu þess sérstaklega nágrannar hennar, er lítið höfðu á milli handa.“⁴Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember), bls. 149.

Magnús stundaði mest sjóinn framan af ævi, réri bæði á eigin bátum og hjá öðrum. Seinna lagði hann mest fyrir sig smíðar, þá sérstaklega skipaviðgerðir og báðasmíðar.

Þegar þau Magnús og Elín voru bæði fallin frá tók Þóra Þorvaldsdóttir (1888-1953), dóttir Elínar af fyrra hjónabandi, og maður hennar Gísli Jónsson (1889-1950) við húsinu.⁵Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember), bls. 148-149. Árið 1930 skiptu þau eignum við Þorkel bónda Guðmundsson (1892-1992) á Eystra-Súlunesi í Melasveit.⁶Gamall sveitungi (1949, 12. apríl). Sextugur: Gísli Jónsson, fyrrum bóndi á Eystra-Súlunesi og Innri-Skeljabrekku. Tíminn, 33. árg., 75. tbl., bls. 3. Þorkell (Keli á Jörfa) flutti þá að Jörfa með konu sinni, Karólínu Sigtryggsdóttur (1887-1962). Þar bjó Þorkell til ársins 1978 þegar hann flutti í dvalarheimilið Höfða.⁷Sigurður Sverrisson (1991, 18. desember). „Sáum aldrei bifreið á leiðinni í Ásbyrgi“. Skagablaðið, 8. árg., 46. tbl., bls. 12-13.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 22. janúar, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Páll V. Bjarnason og Drífa Kristín Þrastardóttir (2004). Húsakönnun. Grandavegur – Eiðsgrandi – Hringbraut – Framnesvegur, bls. 33. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 114.
• 2
  Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, verknr. 0741.
• 3
  Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember). Persónusaga. Magnús smiður Vigfússon. Aldarminning. Akranes, 11.-12. tbl., bls. 148-149.
• 4
  Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember), bls. 149.
• 5
  Ólafur B. Björnsson (1944, 1. desember), bls. 148-149.
• 6
  Gamall sveitungi (1949, 12. apríl). Sextugur: Gísli Jónsson, fyrrum bóndi á Eystra-Súlunesi og Innri-Skeljabrekku. Tíminn, 33. árg., 75. tbl., bls. 3.
• 7
  Sigurður Sverrisson (1991, 18. desember). „Sáum aldrei bifreið á leiðinni í Ásbyrgi“. Skagablaðið, 8. árg., 46. tbl., bls. 12-13.