Krókatún 1, Akranesi

Hofteigur var byggður á árunum 1908 til 1909 af Hákoni Halldórssyni skipstjóra (1873-1951) og Þóru Níelsdóttur kennara (1875-1916). Húsið stóð við Vesturgötu 23 á Akranesi. Halldór þótti afar dugmikill sjómaður og skipstjóri og eignaðist snemma eigin skip. Hann lét einnig til sín taka í félagsmálum og var aðal forvígismaður í Bárufélaginu, sem m.a. beitti sér fyrir betri kjörum félagsmanna sinna á sölu afurða sinn og hagstæðari innkaupum. Þau Þóra gengu í hjónaband árið 1901 og eignuðust eina dóttur, sem missti móður sína aðeins níu ára gömul þegar Þóra lést árið 1916. Meðan hennar naut við ráku þau hjón myndarheimili á Hofteigi, „… hann duglegur og aðdráttarsamur, en hún hyggin og ráðdeildarsöm“ og þótti vel að sér til munns og handa og stundaði kennslu meðan henni endist aldur til.¹Ásmundur Ólafsson (2016). Á Akranesi. Þættir um sögu og mannlíf, bls. 120. Akranesi: mth; Ólafur B. Björnsson (1951, 1. júlí). Hetja sem aldrei hopaði. Akranes, 10. tbl., 7.-9. tbl., bls. 81.

Árið 1923 flutti Hákon til Reykjavíkur en húsið keypti annar skipstjóri, Ármann Halldórsson (1892-1956), ásamt konu sinni Margréti Sigurðardóttur (1897-1989). Þau eignuðust níu börn, en tvo drengi misstu þau unga. Ármann hóf sjómannsferil sinn 14 ára gamall og 25 ára að aldri varð hann skipstjóri og starfaði sem slíkur til ársins 1940. Ármann hóf fyrstur manna fastar skipaferðir með fólk og farangur milli Akraness og Reykjavíkur á bátnum Ármanni sem hann lét smíða árið 1925. Árið 1934 lét hann svo smíða farþegaskipið Fagranes til þessara siglinga í félagi við annan mann. Þegar Ármann hætti sjómennsku árið 1940 var Fagranesið selt til Ísafjarðar og var notað til siglinga um Ísafjarðardjúp.²Ásmundur Ólafsson (2016). Á Akranesi. Þættir um sögu og mannlíf, bls. 120. Akranesi: mth; Dánarminnig: Ármann Halldórsson, skipstjóri, Akranesi (1956, 5. júlí). Tíminn, 40. árg., 145. tbl., bls. 7.

Árið 2008 barst Húsafriðunarnefnd erindi frá Akraneskaupstað, sem nú var orðinn eigandi hússins, þar sem óskað var umsagnar vegna fyrirætlunar um að flytja eða rífa húsið að Vesturgötu. Þá mælti stofnunin eindregið með því að húsið fengið að standa áfram, svo húsið gæti áfram borið eldri byggðinni á Akranesi gott vitni. Árið eftir gerði Húsafriðunarnefnd ekki athugasemd við að húsið yrði flutt til og það fært í upprunalega mynd. Flutningur hússins átti sér stað í júní 2011 og var þá húsinu komið fyrir á nýjum steyptum grunni á lóð númer 1 við Krókatún.³Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, verknr. 0891; Rúmlega hundrað ára hús flutt (2011, 1. júní). Skessuhorn, 22. tbl., bls. 15.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 26. september, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Ásmundur Ólafsson (2016). Á Akranesi. Þættir um sögu og mannlíf, bls. 120. Akranesi: mth; Ólafur B. Björnsson (1951, 1. júlí). Hetja sem aldrei hopaði. Akranes, 10. tbl., 7.-9. tbl., bls. 81.
• 2
  Ásmundur Ólafsson (2016). Á Akranesi. Þættir um sögu og mannlíf, bls. 120. Akranesi: mth; Dánarminnig: Ármann Halldórsson, skipstjóri, Akranesi (1956, 5. júlí). Tíminn, 40. árg., 145. tbl., bls. 7.
• 3
  Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, verknr. 0891; Rúmlega hundrað ára hús flutt (2011, 1. júní). Skessuhorn, 22. tbl., bls. 15.