Kirkjubraut 52, Akranesi

Sumarið 1891 byggðu hjónin Guðmundur Höskuldsson (1862-1949), bókbindari og sjómaður, og Guðrún Einarsdóttir (1860-1939) hús í Skúmsstaðalandi á Eyrarbakka, þar sem nú (2025) er ræktuð lóð sunnan við húsið nr. 6 við Bakarísstíg (Sæból). Þau höfðu flust til Eyrarbakka úr Rangárvallasýslu.¹Margrét Hrönn Hallmundsdóttir, Guðlaug Vilbogadóttir og Edda Linn Rise (2022, nóvember). Fornleifaskráning Eyrarbakka – Verndarsvæði í byggð, bls. 272. Náttúrustofa Vestfjarða, skýrsla nr. 14-21; Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025). Eyrarbakki. Byggð í mótun. Horfin hús 1878-1960, bls. 262. Eyrarbakki: Laugabúð.

Húsinu, sem þau nefndu Zephyr, var lýst svo í virðingargjörð þegar húsið var nýbyggt:

Íbúðarhús Guðmundar Höskuldssonar, er stendur á Skúmsstaðalóð á Eyrarbakka. Hús þetta er á lengd 8 álnir, á breidd 6 álnir, byggt af timbri með járnþaki að öllu leyti, innréttað undir lofti, en uppi á loftinu er óinnréttað.

Húsheitið Zephyr merkir hægur vindur eða eitthvað fíngert eins og garn eða efni. Eitt af dönsku kaupskipunum sem sigldu til Eyrarbakka bar þetta nafn.²Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262.

Í daglegu tali og framburði varð nafnið Seffír.

Þegar þau Guðmundur og Guðrún fluttu til Reykjavíkur árið 1913 eignaðist Bjarni Vigfússon (1858-1936) smiður húsið. Hann kenndi húsið við sjálfan sig og nefndi Bjarnastaði.³Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262.

Þegar húsið var virt árið 1916 var það sagt vera timburhús með járnklæddu þaki, byggt á lágum kjallara, 5 x 3,7 m að flatarmáli, vegghæðin 2,6 m og risið 2 m hátt. Á neðri hæðinni var 1 herbergi og eldhús og var þar einn ofn auk elda­vélar. Meðfram allri austurhlið hússins var lægri skúrbygging, 2 m breið og þar var vegghæðin 2 m. Skúr þessi var þiljaður að innan með veggfóðri. Við vesturgaflinn var lítill, járnklæddur geymsluskúr, 2 x 1,6 m að stærð.⁴Eiríkur Gíslason (1916-1928). Húsvirðingabók, nr. 33. Óútgefið handrit í eigu Sjóminjasafns Eyrarbakka.

Eftir að Bjarni og seinni kona hans, Sigríður Höskuldsdóttir (1875-1933) fluttu úr húsinu árið 1927 bjó systir Sigríðar, Ragnhildur, þar í um það bil tvö ár. Húsið var tekið niður árið 1929 og flutt upp á Akranes. Þangað höfðu Bjarni og Sigríður flutt árið 1927. Á Akranesi var húsið endurbyggt og hélt sínu fyrra nafni, Bjarnastaðir, og stendur það enn við Kirkjubraut 52.⁵Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262; Guðmundur L. Hafsteinsson (2008, 28. júní). Tölvupóstur.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 13. júlí, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Margrét Hrönn Hallmundsdóttir, Guðlaug Vilbogadóttir og Edda Linn Rise (2022, nóvember). Fornleifaskráning Eyrarbakka – Verndarsvæði í byggð, bls. 272. Náttúrustofa Vestfjarða, skýrsla nr. 14-21; Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025). Eyrarbakki. Byggð í mótun. Horfin hús 1878-1960, bls. 262. Eyrarbakki: Laugabúð.
• 2
  Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262.
• 3
  Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262.
• 4
  Eiríkur Gíslason (1916-1928). Húsvirðingabók, nr. 33. Óútgefið handrit í eigu Sjóminjasafns Eyrarbakka.
• 5
  Inga Lára Baldvinsdóttir og Magnús Karel Hannesson (2025), bls. 262; Guðmundur L. Hafsteinsson (2008, 28. júní). Tölvupóstur.