Íragerði 4, Stokkseyri

Heiti: Amsterdam

Byggingarár: ≈ 1900

Upphafleg notkun: Íbúðarhús - verbúð ?

Fyrsti eigandi: Gunnar Lövvig

Aðrir eigendur:

?: Thormod Bakkevig

?: Þórður Þórðarson

1980: Þórður Vigfússon

Upphafleg staðsetning: Tjarnargata 11, Siglufirði

Flutt: 1981 að Íragerði 4, Stokkseyri

Saga:

Í Aldarminningu séra Bjarna Þorsteinssonar kemur fram að árið 1908 hafi Gunnar Lövvig byggt hús neðan til á Eyrinni á Siglufirði og hafi húsið í daglegu tali verið kallað Amsterdam. Húsið hafi síðar komist í eigu norska útgerðarmannsins Thormod Bakkevig. Meðal íbúa hússins voru Hallgrímur Tómasson, Ingimar Jónsson og Guðmundur Bíldahl.¹

Hins vegar kemur fram á fréttavefnum Lífið á Sigló að hús þetta hafi verið „… eitt af mörgum húsum sem norski útgerðarmaðurinn Thormod Bakkevig byggði … á Siglufirði frá 1904-1919. Meðal húsa Bakkevigs þarna á svæðinu voru fyrsta fiskimjölsverksmiðjan á Íslandi og fyrsta tunnuverksmiðjan.“²

Í sóknarmannatali árið 1908 eru Hallgrímur Tómasson (1877-1932) verslunarmaður og Hansína Hansdóttir (1881-1969) skráð búa í Amsterdam ásamt einum syni þeirra, vinnukonu, vinnumanni og Njáli Hallgrímssyni verslunarmanni (sem var ekki sonur húsbóndans).³

Húsið var nýtt af starfsfólki Bakkevigs. Árið 1919 eftir mannskætt snjóflóð sem gekk yfir bæinn Neðri-Skútu við austanverðan Siglufjörð fékk Einar Hermannsson og fjölskylda hans inni í húsi Bakkevigs.⁴

Eflaust hafa oft orðið eigendaskipti á húsinu, en það var m.a. aðsetur verkstjóra hins mikla athafnamanns Óskars Halldórssonar (f. 1893- d. 1953).

Íragerði 4, Stokkseyri, í júlí 2025. Ljósm.: Höfundur.

Húsið stóð neðst við Aðalgötu, skáhallt á móti húsi björgunarsveitarinnar, og var númer 11 við Tjarnargötu. Húsið var ætíð nefnt Amsterdam. Ástæða nafngiftarinnar er ekki kunn, en vera má að nafnið Amsterdam hafi þótt við hæfi því annað hús sem Bakkevig átti í nágrenninu var kallað Rotterdam.⁵

„Síðast átti Þórður Þórðarson í Hrímni húsið og um 1980 bauð hann það nokkrum mönnum að gjöf. Sá sem þáði það var Þórður Vigfússon [1945-2009], þáverandi framkvæmdastjóri Þormóðs ramma. Með hjálp nokkurra Siglfirðinga tók hann húsið niður (en það er stokkbyggt) og setti það saman aftur á Stokkseyri á nýjum kjallara.“⁶

Húsið stendur enn við Íragerði 4 á Stokkseyri.⁷

Leitarorð: Siglufjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 30. júlí, 2025

Heimildaskrá

1
Bjarni Þorsteinsson (1918). Siglufjarðarverzlunarstaður hundrað ára 1818 – 20. maí – 1918. Aldarminning. Ágrip af sögu kauptúns og sveitar, bls. 68. Reykjavík: Gutenberg.
2
Fréttavefurinn Lífið á Sigló (2005, 9. desember). Sótt 21. mars 2024 af https://sites.google.com/view/lifid-a-siglo/l%C3%ADfi%C3%B0-%C3%A1-sigl%C3%B3/l%C3%ADfi%C3%B0-%C3%A1-sigl%C3%B3-2005/l%C3%ADfi%C3%B0-1-10-desember-2005
3
Þjóðskjalasafn Íslands. Sóknarmannatöl. Sótt 29. júlí 2025 af https://salnaregistur.manntal.is/Leit/0/20/Amsterdam.
4
Síldarminjasafn Íslands (2019, 17. apríl). Mannskæðra snjóflóða minnst. Sótt 21. mars 2024 af http://www.sild.is/frettir/100-ar-fra-snjoflodi
5
Lífið á Sigló (2005, 9. desember); Jón Ólafur Björgvinsson (2021, 22. maí) Horfin eru hús og heill æskuheimur! 1. hluti. Sótt 17. mars 2024 af https://trolli.is/horfin-eru-hus-og-heill-aeskuheimur-1-hluti-55-myndir/.
6
Fréttavefurinn Lífið á Sigló (2005, 9. desember).
7
Guðmundur L. Hafsteinsson (2010, 17. september). Skráning húsa á Stokkseyri. Í gagnasafni húsafriðunarnefndar.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 30. júlí, 2025