Hjálmarshús, Djúpavík, Árneshreppi

Talið er að hjónin Hjálmar Guðmundsson (1862-1949) og Lilja Þorbergsdóttir (1861-1925) hafi sest að í svonefndu Hjálmarshúsi á Gjögri í Árnessókn fyrir aldamótin 1900. Þeirra er þó einungis fyrst getið búandi í húsinu í manntali árið 1910. Þá bjuggu þau þar ásamt þremur börnum sínum og þremur öðrum karlmönnum.

Á árunum 1906 til 1909 bætti Vilhelm Jensen (1874-1961) húsið verulega og hefur væntanlega einnig stækkað það því árið 1920 voru þar skráðar fjórar fjölskyldur til heimilis, alls 17 einstaklingar.¹Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur; Sögulegt mann- og bæjatal. Hjálmarshús, Árnessókn, Strandasýsla. Manntal 1910 og 1930.

Vilhelm Jensen var bróðir og viðskiptafélagi Carls F. Jensen (1873-1948) kaupmanns í Kúvíkum. Hann hafði lært brúarsmíði í Danmörku, en hafði mest stundað húsasmíðar, því ekki voru smíðaðar margar brýr á Íslandi á þessum tíma. Vilhelm hafði flutt til Vesturheims með fjölskyldu sína árið 1900 en kom aftur til Íslands árið 1906. Ekki var samstarf þeirra bræðra langt, því árið 1909 slitnaði upp úr samstarfinu og Vilhelm flutti til Eskifjarðar.²Pétur Vilhelm Jensen – Minning (1961, 11. ágúst). Morgunblaðið, 48. árg., 178. tbl., bls. 9; Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur.

Hugsanlegt er að þeir Jensenbræður hafi átt húsið en þeir stundaðu útgerð frá Gjögri.

Í fornleifaskráningu í Árneshreppi kemur fram að Hjálmarshús hafi einnig verið nefnt Timburhús og hafi húsið verið byggt af Hjálmari Guðmundssyni. Húsið stóð rúma 100 m suðaustur af Grænhól, sem enn (2026) stendur og á staðnum þar sem Hjálmarshús stóð hafi verið byggt íbúðarhús.³Birna Lárusdóttir, Oddgeir Hansson og Uggi Ævarsson (2003). Fornleifaskráning í Árneshreppi I: Fornleifar frá Gjögri til Ingólfsfjarðar, bls. 17. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. Skýrsla nr. FS221-02052.

Um 1925 fluttu hjónín Magnús Hannibalsson (1874-1963) og Guðfinna Guðmundsdóttir (1895-1973) að Gjögri frá Kúvíkum og settust að í Hjálmarshúsi. Magnús stundaði hákarlaveiðar á bát sem Carl F. Jensen átti.

Árið 1942 fluttu þau Magnús og Guðfinna húsið inn í Djúpavík, þar sem það stóð upp á Holtinu fyrir ofan Strandaveg til ársins 1965 þegar húsið brann.⁴Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur; Jóhannes Jónsson (1984, 1. júní). Hákarlaveiðar. Strandapósturinn, 18. árg., 1. tbl., bls. 100-105.

Leitarorð: Strandir – Gjögur

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 5. maí, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur; Sögulegt mann- og bæjatal. Hjálmarshús, Árnessókn, Strandasýsla. Manntal 1910 og 1930.
• 2
  Pétur Vilhelm Jensen – Minning (1961, 11. ágúst). Morgunblaðið, 48. árg., 178. tbl., bls. 9; Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur.
• 3
  Birna Lárusdóttir, Oddgeir Hansson og Uggi Ævarsson (2003). Fornleifaskráning í Árneshreppi I: Fornleifar frá Gjögri til Ingólfsfjarðar, bls. 17. Reykjavík: Fornleifastofnun Íslands. Skýrsla nr. FS221-02052.
• 4
  Haukur Jóhannesson jarðfræðingur (2025, 6. janúar). Tölvupóstur; Jóhannes Jónsson (1984, 1. júní). Hákarlaveiðar. Strandapósturinn, 18. árg., 1. tbl., bls. 100-105.