Hafnarstræti 33, Ísafirði

Árið 1904 gengu þau Jón Þorkell Ólafsson (1879-1953) trésmiður og Elín Sigríður Halldórsdóttir (1881-1962) í hjónaband. Sama ár hóf Jón að byggja íbúðarhús þeirra við Hafnarstræti 33 á Ísafirði, á því svæði þar sem nú (2026) er bensínstöð á horni Hafnarstrætis og Mánagötu. Í janúar 1905 vildi ekki betur til en svo að í hvassviðri fauk húsið, sem þá var að mestu reist, en óklætt að utan, um koll og brotnaði talsvert.¹Dánardægur (1962, 4. mars). Ísfirðingur, 12. árg., 5. tbl., bls. 2; Elísabet Gunnarsdóttir og Jóna Símonía Bjarnadóttir (ódags.). Skutulsfjarðareyri. Húsakönnun á Ísafirði 1992-3, bls. 82. Handrit. Sótt 21. janúar 2026 af https://husaskraning.minjastofnun.is/Husakonnun_146.pdf; Húsgrind fauk (1905, 14. janúar). Vestri, 4. árg., 11. tbl., bls. 43.

En engu að síður komst húsið upp. Þegar húsið var metið árið 1906 var það sagt vera íbúðarhús úr timbri, 14 x 10 álnir að stærð (um 55,5 fermetrar að grunnfleti). Þak og veggir voru klædd borðum, pappa og járni. Niðri í húsinu voru fjögur íbúðarherbergi, eldhús og forstofa. Uppi á loftinu voru einnig fjögur herbergi og eldhús. Húsið var allt þiljað og málað að innan. Undir öllu húsinu var steinsteypur kjallari.²Héraðsskjalasafnið Ísafirði. Bók yfir virðingarverð hús í kaupstaðnum Ísafirði 1878-1920. Hús nr. 141. Sótt 21. janúar 2026 af https://skjalasafn.isafjordur.is/1503.

Jón stundaði trésmíði á verkstæði sínu í húsinu, smíðaði húsmuni, innréttingar í hús o.þ.h. auk þess sem hann smíðaði líkkistur sem hann seldi með eða án líkklæða. Ekki er ósennilegt að Elín hafi saumað líkklæðin. Þeim Elínu var ekki barna auðið.³Jón Þ. Ólafsson, látinn (1953, 29. október). Ísfirðingur, 3. árg., 10. tbl., bls. 1;  Skutull (1925, 15. ágúst). 3. árg., 33. tbl., bls. 4.

Þau Elín og Jón bjuggu í íbúð sinni í Hafnarstræti 33 til ársins 1934 og voru oftast með leigjendur. Hin íbúðin í húsinu skipti oftar um eigendur. Það ár eru húsráðendur sagðir vera Sigfús Guðfinnsson og Jakob Rósinkar Elíasson, sem búa í húsinu ásamt fjölskyldum sínum, alls 16 einstaklingum.⁴Safnahúsið á Ísafirði. Skjalasafnið. Manntalsbók 1934.

Árið 1957 er sagt frá því í Baldri að í byrjun árs hafi aftaka suðvestanveður gengið yfir Vestfirði og valdið miklu tjóni. Meðal annars fylltust kjallarar húsanna við Hafnarstræti 17 og 33 á Ísafirði af sjó og mun það ekki hafa verið í eina skiptið sem það gerðist, enda stóð húsið í fjörunni, að hálfu leyti á bólverki.⁵Stórtjón af völdum ofveðurs (1957, 28. janúar). Baldur, 23. árg., 2. tbl., bls. 1.

Árið 1952 áskildi Ísafjarðarkaupstaður sér forkaupsrétt á ýmsum lóðum og húseignum vegna fyrirhugaðra framkvæmda við hafnarmannvirki. Meðal þessara eigna var íbúðarhúsið og lóðin við Hafnarstræti 33, sem þá var í eigu Jóns B. Jónssonar og Hjartar Einarssonar.⁶Stjónartíðindi 1952. Bls. 235- 236. Ekki er vitað hvenær Ísafjarðarkaupstaður eignaðist húsið en síðustu ár þess við Hafnarstræti leigði bærinn það út, oft til einhverra sem komu til að vinna á vegum bæjarins. Meðal þeirra var Vilborg Halldórsdóttir leikkona sem bjó þar einn vetur þegar hún var kennari á Ísafirði um 1978. Þar samdi hún ljóð sem tengdist húsinu „Húsið er að gráta“. Fimm árum síðar gaf hljómsveitin Grafík út lag með textanum, sem náði miklum vinsældum.⁷Skapti Hallgrímsson (1986, 24. janúar). „Hef fundið margt í sjálfri mér sem ég hélt týnt og gleymt.“ Morgunblaðið, 72. árg., 19. tbl., bls. 12-13; Reynir Traustason (2020, 9. maí). „Amma heldur verndarhendi yfir mér.“ Mannlíf. Sótt 21. janúar 2026 af https://gamla.mannlif.is/frettir/amma-heldur-verndarhendi-yfir-mer/.

Árið 1980 var ákveðið að fjarlægja húsið úr Hafnarstrætinu, því það þótti hefta skipulagsvinnu. Þá var það flutt inn á Skeiði, fyrir neðan verslunina Bónus sem stendur við Skeiði 1 í dag (2026). Þar brann það fáum árum síðar.⁸https://www.facebook.com/groups/327766017314912/

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 21. febrúar, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Dánardægur (1962, 4. mars). Ísfirðingur, 12. árg., 5. tbl., bls. 2; Elísabet Gunnarsdóttir og Jóna Símonía Bjarnadóttir (ódags.). Skutulsfjarðareyri. Húsakönnun á Ísafirði 1992-3, bls. 82. Handrit. Sótt 21. janúar 2026 af https://husaskraning.minjastofnun.is/Husakonnun_146.pdf; Húsgrind fauk (1905, 14. janúar). Vestri, 4. árg., 11. tbl., bls. 43.
• 2
  Héraðsskjalasafnið Ísafirði. Bók yfir virðingarverð hús í kaupstaðnum Ísafirði 1878-1920. Hús nr. 141. Sótt 21. janúar 2026 af https://skjalasafn.isafjordur.is/1503.
• 3
  Jón Þ. Ólafsson, látinn (1953, 29. október). Ísfirðingur, 3. árg., 10. tbl., bls. 1;  Skutull (1925, 15. ágúst). 3. árg., 33. tbl., bls. 4.
• 4
  Safnahúsið á Ísafirði. Skjalasafnið. Manntalsbók 1934.
• 5
  Stórtjón af völdum ofveðurs (1957, 28. janúar). Baldur, 23. árg., 2. tbl., bls. 1.
• 6
  Stjónartíðindi 1952. Bls. 235- 236.
• 7
  Skapti Hallgrímsson (1986, 24. janúar). „Hef fundið margt í sjálfri mér sem ég hélt týnt og gleymt.“ Morgunblaðið, 72. árg., 19. tbl., bls. 12-13; Reynir Traustason (2020, 9. maí). „Amma heldur verndarhendi yfir mér.“ Mannlíf. Sótt 21. janúar 2026 af https://gamla.mannlif.is/frettir/amma-heldur-verndarhendi-yfir-mer/.
• 8
  https://www.facebook.com/groups/327766017314912/