Hafnarbraut 2, Hólmavík

Um húsið sem nú stendur við Hafnarbraut 2 á Hólmavík segir Óli E. Björnsson í Hólmavíkurbók sinni: „Járnklætt timburhús. Jóhann Salberg Guðmundsson [1912-1999] byggði húsið árið 1940 upp úr íbúðarhúsinu í Kálfanesi.“¹Óli E. Björnsson (1990). Hólmavíkurbók, bls. 77. [Hólmavík:] Hreppsnefnd Hólmavíkurhrepps.

Á öðrum stað segir hann: „Árið 1940 var húsið [í Kálfanesi] selt Jóhanni Salberg Guðmundssyni sýslumanni, sem lét rífa það og byggja upp úr því embættisbústað sinn á Hólmavík, Hafnarbraut 2.“²Óli E. Björnsson (2003, 1. júní). Kálfanesmynd. Strandapósturinn, 35. árg., 1. tbl., bls. 87-88.

Ólöf Ragnheiður Guðjónsdóttir, dóttir Guðjóns Jónssonar snikkara, sem byggði íbúðarhúsið í Kálfanesi segir að húsið hafi síðar verið flutt, „… og er nú sýslumannsbústaðurinn á Hólmavík.“³Ólöf Ragnheiður Guðjónsdóttir (1994, 1. júní). Ávarp, bls. 132. Strandapósturinn, 28. árg., 1. árg., bls. 131-134.

Í minningargrein um Magnús Lýðsson (1878-1964), þann sem lét byggja húsið, er kveðið fastar að orði um flutning hússins: „Húsið var síðan flutt til Hólmavíkur og endurreist sem aðsetur sýslumanns Strandasýslu.“⁴Guðbrandur Benediktsson (1964, 8. febrúar). Magnús Lýðsson Hólmavík, minning. Morgunblaðið, 51. árg., 32. tbl., bls. 16.

Eins og oft er erfitt að skera nákvæmlega úr um hvort hús hafi verið flutt í eiginlegri merkinu þess orðs eða hvort viðir úr eldra húsi hafi verið notaðir til að byggja nýtt hús. Þó afgerandi niðurstaða liggi ekki fyrir hér má með vissu segja að uppruna sýslumannshússins megi rekja til Kálfaness, þó húsið hafi ekki verið reist í alveg sömu mynd í Hólmavík og meðan það var í Kálfanesi, a.m.k sett á nýjan kjallara og hugsanlega stækkað eitthvað og síðan byggt við það árið 1963.

Magnús Lýðsson lét byggja húsið í Kálfanesi árið 1916 og smiður þess var Guðjón Jónsson (1886-1939) snikkari, eins og áður hefur komið fram. Kálfanesbærinn var með fyrstu íbúðarhúsum sem hann byggði.⁵Óli E. Björnsson (2003, 1. júní). Þess má geta að kauptúnið Hólmavík stendur í landi Kálfaness.

Magnús Lýðsson bjó síðastur reglulegu búi í Kálfanesi 1910-28. Þá seldi hann jörðina. Eftir að menn hættu að búa á bænum og fóru að nytja jörðina frá Hólmavík, sem enn er gert, var ekki brýn þörf fyrir stórt íbúðarhús í Kálfanesi. Nýir eigendur, Benedikt Finnsson, Tómas Brandsson og Magnús Halldórsson bjuggu þó samtímis í húsinu yfir heyskapartímann næstu árin. Í kjallaranum voru tvö eldhús. … Árið 1940 var húsið selt Jóhanni Salberg Guðmundssyni sýslumanni, sem lét rífa það og byggja upp úr því embættisbústað sinn á Hólmavík, Hafnarbraut 2.⁶Óli E. Björnsson (2003, 1. júní).

Eiginkona Magnúsar var Elín Jónsdóttir (1888-1972).

Jóhann Salberg Guðmundsson var fyrsti sýslumanna Strandamanna til að setjast að á Hólmavík. Hann gegndi embættinu frá 1938 til 1958. Eiginkona hans var Sesselía (Sesselja) Helga Jónsdóttir (1916-2006).

Í fyrstu voru skrifstofur sýslumanns á hæð hússins, en Jóhann breytti húsinu fljótlega og flutti þær niður. Skömmu áður en Jóhann lét af embætti keypti Ríkissjóður húsið. Um tíma var leikskóli rekinn í húsinu og um skeið hafði lögreglan þar aðstöðu.⁷Óli E. Björnsson (1990), bls. 77-78. Nú (2026) er húsið í einkaeigu.

Leitarorð: Strandir

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 17. mars, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Óli E. Björnsson (1990). Hólmavíkurbók, bls. 77. [Hólmavík:] Hreppsnefnd Hólmavíkurhrepps.
• 2
  Óli E. Björnsson (2003, 1. júní). Kálfanesmynd. Strandapósturinn, 35. árg., 1. tbl., bls. 87-88.
• 3
  Ólöf Ragnheiður Guðjónsdóttir (1994, 1. júní). Ávarp, bls. 132. Strandapósturinn, 28. árg., 1. árg., bls. 131-134.
• 4
  Guðbrandur Benediktsson (1964, 8. febrúar). Magnús Lýðsson Hólmavík, minning. Morgunblaðið, 51. árg., 32. tbl., bls. 16.
• 5
  Óli E. Björnsson (2003, 1. júní).
• 6
  Óli E. Björnsson (2003, 1. júní).
• 7
  Óli E. Björnsson (1990), bls. 77-78.