Grettisgata 9b, Reykjavík

Í september 1901 var gerð fyrsta brunavirðing á timburhúsi sem Guðjón Gíslason (1870-1933 skósmiður hafði byggt við Hverfisgötu í Reykjavík, á lóð sem þá var númer 23 en fékk síðar númerið 61.¹Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars). Hverfisgata 61. Dagur-Tíminn. Íslendingaþættir,  80. og 81. árg., 42. tbl., bls. 2. Í virðingunni kemur m.a. fram:

Húsið er byggt af bindingi klætt utan með borðum, pappa og járni á hliðum. Það er með járnþaki á plægðri súð og með pappa í milli. í húsinu eru þrjú herbergi og eldhús. Allt þiljað og málað, herbergin eru með pappa innan á þiljum og neðan á loftum sem eru tvöföld. Í húsinu eru tveir ofnar og ein eldavél. Kjallari er undir öllu húsinu. Við norðurhlið hússins er inngönguskúr, byggður eins og húsið. Klæddur utan borðum, pappa og járni þar yfir og með jámþaki á súð. Skúrinn er hólfaður í tvö rými.²Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars).

Samkvæmt íbúaskrá frá 1901 bjó eiginkona Guðjóns, Anna María Símonardóttir (1860-1932), og dóttir þeirra hjóna í húsinu ásamt tveimur öðrum konum, líklega systir húsbónda og mágkona hans.

Meðan Guðjón átti húsið breytti hann húsinu og byggði við það á ýmsa vegu. Hann byggði t.d ofan á húsið árið 1913 og voru þar þrjú íbúðarherbergi. Í kjallara hússins hafði Guðjón skóverkstæði sitt.

Árið 1927 byggði Guðjón steinsteypt verslunarhús neðar í lóðinni. Þar var brauð- og mjólkurbúð til ársins 1933 en það ár var húsinu breytt í íbúð.³Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars).

Eftir að Guðjón og Anna María létust 1932 og 1933 eignuðust Lúðvík Thorberg Þorbergsson (1910-1996) og kona hans Guðríður Halldórsdóttir (1911-1997) húsið. Lúðvík stofnsetti Lúllabúð árið 1939. Fyrst var verslunin til húsa á Hverfisgötu 59, en árið 1941 byggði Lúðvík við Hverfisgötu 61 og flutti þangað búð sína. Þar var hún til ársins 2000.⁴Minningar. Halldór Geir Lúðvíksson (2009, 2. september). Morgunblaðið, 97. árg.,  237. tbl., bls. 26-27.

Fljótlega eftir aldamótin 2000 var farið að huga að framkvæmdum á horni Hverfisgötu og Frakkastígs svo fyrir lá að Hverfisgata 61 yrði að víkja. Í júní 2006 heimilaði Húsafriðunrnefnd ríkisins niðurrif hússins, en taldi þó æskilegra að finna húsinu annan stað innan borgarmarkanna.⁵Gagnasafn Húsafriðunarnefndar. Bréf Magnúsar Skúlasonar til byggingarfulltrúans í Reykjavík, dags. 19. júní 2006. Það var þó ekki fyrr en um tveimur áratugum síðar að ákveðið var að húsið yrði flutt að Grettisgötu 9b og stendur það þar nú við hlið húss sem áður stóð við Grettisgötu 17. Árið 2015 var Hverfisgata 61 flutt í geymslu vestur á Granda þar sem það beið þess að komast á endanlegan áfangastað.⁶Flutt af Hverfisgötu á Grettisgötu (2015, 12. janúar). Morgunblaðið, 103. árg., 9. tbl., bls. 6.

Um þessa framkvæmd sá Minjavernd hf. Um verkefnið segir m.a. á heimasíðu félagsins:

Undir báðum húsum voru á sínum tíma kjallarar. Í deiliskipulagi var því gert ráð fyrir að kjallari yrði undur [svo] hvoru húsi, en hann gerður nothæfur og með fullri lofthæð. Við bæði húsin höfðu verið reistar viðbyggingar og þeim breytt með ýmsum hætti í tímans rás. Því var tekin ákvörðun um og heimilað í deiliskipulagi að hafa viðbyggingar við bakhlið húsanna, en leyfa þeim að njóta sín frekar við götuhlið. Í hvoru húsi verða tvær íbúðir og lofthæðir og herbergjaskipan taka að mestu tillit til reglugerða nútíma eða eins og kostur er. Reynt er að halda í upphafleg karaktereinkenni hvors húss. Bæði voru og verða járnklædd. Sperruendar verða td. með upphaflegu sniði á hvoru húsi og gluggar með gerektum sínum einnig. Grunnflötur gömlu húsanna verður sá sami og var og eins mikið notað af gömlu efni úr þeim og kostur er á. Húsin voru hins vegar í verra ásigkomulagi þegar upp var staðið, en ráð hafði verið fyrir gert.⁷Minjavernd (ódags.). Grettisgötuhúsin. Sótt 2. febrúar 2026 af Grettisgötuhúsin | Minjavernd.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 2. febrúar, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars). Hverfisgata 61. Dagur-Tíminn. Íslendingaþættir,  80. og 81. árg., 42. tbl., bls. 2.
• 2
  Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars).
• 3
  Freyja Jónsdóttir (1997, 1. mars).
• 4
  Minningar. Halldór Geir Lúðvíksson (2009, 2. september). Morgunblaðið, 97. árg.,  237. tbl., bls. 26-27.
• 5
  Gagnasafn Húsafriðunarnefndar. Bréf Magnúsar Skúlasonar til byggingarfulltrúans í Reykjavík, dags. 19. júní 2006.
• 6
  Flutt af Hverfisgötu á Grettisgötu (2015, 12. janúar). Morgunblaðið, 103. árg., 9. tbl., bls. 6.
• 7
  Minjavernd (ódags.). Grettisgötuhúsin. Sótt 2. febrúar 2026 af Grettisgötuhúsin | Minjavernd.