Brekkukot í Óslandshlíð, Skagafirði

Heiti: Melstaður - Brekkukot

Byggingarár: ≈ 1920

Rifið: 1980

Upphafleg notkun: Íbúðarhús

Fyrsti eigandi: Hartmann Magnússon og Gunnlaug Pálsdóttir

Aðrir eigendur:

1940-1985: Magnús Hofdal Hartmannsson og Sigurbjörg Halldórsdóttir

Upphafleg staðsetning: : Melstaður í Óslandshlíð, Skagafirði

Fyrst flutt: 1940 í Brekkukot í Óslandshlíð, Skagafirði

Flutt: 1949 á nýtt bæjarstæði í Brekkukoti

Hvernig flutt: Í heilu lagi á sleða sem hestar drógu

Saga:

Árið 1920 stofnaði Hartmann Magnússon (1888-1980) nýbýli úr landi Óslands í Óslandshlíð í Skagafirði og nefndi Melstað. Sama ár reisti hann íbúðarhús á jörðinni, sem stóð fast norðan við eldra íbúðarhúsið sem nú stendur á jörðinni. Kona hans var Gunnlaug Pálsdóttir (1888-1968). Þar voru þau til ársins 1946 þegar þau fluttu í Brekkukot til sonar síns og tengdadóttur.¹

Þegar húsið var metið til skatts í mars 1922 var því líst þannig:

Melstaður, þurrabúð byggt í landi jarðarinnar Óslands. Eigandi og íbúi: Hartmann Magnússon Húsið var 10½x6 álnir, hæð undir loft 3½ al. Torfveggir og torfþak var á húsinu, vesturstafn úr timbri og grjóthlaðinn kjallari undir. … Loft var yfir öllu húsinu.²

Eflaust hefur húsinu verið breytt síðar og timbur sett í stað torfveggja, því „[þ]egar nýtt steinhús var byggt á Melstað árið 1940 var timburhúsinu lyft á sleða og það dregið með hestum upp á gamla bæjarstæðið í Brekkukoti.“³

Þá bjuggu í Brekkukoti fyrrnefndur sonur Hartmanns og Gunnlaugar, Magnús Hartmannsson (1910-1985), og Sigurbjörg Halldórsdóttir (1905-1989) sem verið hafði heimasæta í Brekkukoti, en þau hófu búskap í Brekkukoti árið 1932.

Bæjarstæðið var flutt um 200 metra neðar í hlíðina þegar nýtt íbúðarhús var reist úr steinsteypu árið 1949.⁴

Var þá gamla timburhúsið frá Melstað aftur sett upp á sleða og dregið á nýja bæjarstæðið á Farmal dráttarvel. Stóð húsið til 1980, skammt austan við núverandi íbúðarhús og það síðan rifið. Þó lauk ekki endanlega sögu hússins því að úr viðum þess var byggður reykkofi sem stendur enn norðan við bæjarstæðið í Brekkukoti.⁵

Leitarorð: Skagafjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 31. ágúst, 2024

Heimildaskrá

1
Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson (2014). Byggðasaga Skagafjarðar. VII. bindi. Hofshreppur, bls. 92-95. Ritstjóri og aðalhöfundur: Hjalti Pálsson frá Hofi. Sauðárkróki. Sögufélag Skagfirðinga; Héraðsskjalasafn Skagfirðinga. Skjalaskrá. Sótt 31. ágúst 2024 af https://atom.skagafjordur.is/index.php/hartmann-magnusson-1888-1980.
2
Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson (2014), bls. 93.
3
Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson (2014), bls. 113.
4
Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson (2014), bls. 111-115.
5
Hjalti Pálsson, Egill Bjarnason og Kári Gunnarsson (2014), bls. 113.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 31. ágúst, 2024