Brekkugata 5, Þingeyri

Gísli Oddsson, bóndi á Lækjarósi, Mýrahreppi í Dýrafirði, byggði þetta hús um 1896. Eftir lát hans var húsinu fleytt í heilu lagi yfir Dýrafjörð og sett niður á lóð sem nú er númer 5 við Brekkugötu á Þingeyri, þar sem það stendur enn. Líklega hefur þetta verið árið 1903, því þá er húsið sagt byggt í Fasteignaskrá Íslands. Fyrsti íbúi hússins eftir flutninginn var líklega héraðslæknirinn á Þingeyri, Andrés Fjeldsted (1875-1923). Seinna eignuðust hjónin Ólafur Ragnar Hjartarson Hjartar (1892-1974) járnsteypumaður og Sigríður Kristín Egilsdóttir (1893-1980) húsið. Þau voru móðurforeldrar Ólafs Ragnars Grímssonar (f. 1943), sem var forseti Íslands á árunum 1996 til 2016. Hann dvaldi hjá ömmu sinni og afa á Þingeyri vegna veikinda móður hans í sex ár frá þriggja ára aldri. Þá bjuggu þau í Gulahúsi eins og húsið við Brekkugötu 5 var kallað.¹Þórir Guðmundsson (2010, 1. nóvember). Munnleg heimild; Þórir Guðmundsson (2010, 4. nóvember). Tölvupóstur; Ólafur Ragnar Grímsson (2021). Rætur. Á æskuslóðum minninga og mótunar. Reykjavík: Mál og menning. Í bókinni Rætur eftir Ólaf Ragnar Grímsson má lesa um dvöl hans á Þingeyri og þar lýsir hann húsinu m.a. þannig:

Húsið hafði staðið hinum megin fjarðarins en var flutt til Þingeyrar. Lítið timburhús klætt bárujárni. Niðri var eldhús, borðstofa fyrir fáeina; lítil betri stofa sem aðallega var notuð þegar gestir komu í heimsókn. Þar hafði afi skrifborð og bækur í hillum; líka fínan dívan. Inn af henni var útskáli, matargeymsla. Annars voru vistirnar í kjallaranum. … Eldhúsið og borðstofan voru helstu vistarverur. … Kynt var með olú en áður með kolum. Fyrsta verk á hverjum morgni að kveikja undir eldavél og hita vatnið. …
Á heimilinu var klósett niðri en hvorki baðkar né sturta. Þegar við böðuðum okkur var sett vatn í bala; hitað á eldavélinni …
Húsið var ein hæð og ris; þröngur og brattur stigi úr eldhúsinu upp á loftið; hleri yfir. Í risinu voru engir ofnar. Heitt vatn sett í hitapoka á kvöldin og þeir teknir með í háttinn. Fyrstu árin svaf ég í litlu trérúmi við hliðina á afa og ömmu. Glugginn sneri út fjörðinn. Á sumarkvöldum lýsti birta sólarlagsins upp herbergið. Það var ekki stórt. Rúmin tvö tóku nær allt plássið. …
Nokkrum árum síðar var ég fluttur í litla kompu inn af svefnherberginu; ekki hurð á milli. Þar komst rúm en varla borð.
Tvö önnur lítil herbergi voru uppi; frekar lítið notuð þegar ég var á Þingeyri. Annað hafði mamma haft á unglingsárum. … Pallur var fyrir framan, undir þakinu. Fullorðnir urðu að beygja sig þegar komið var upp og gengið inn í herbergin.
Húsið var með þeim minnstu á Þingeyri.  Vinalegt og fóstraði góðar minningar.²Ólafur Ragnar Grímsson (2021), bls. 57-60.

Þess má geta að árið 2008 skemmdist húsið verulega í eldi, en gert var við það.³Brekkugata 5, Þingeyri, verknr. 0484 í gagnasafni Minjastofnunar Íslands.

Brekkugata 5, Þingeyri, í ágúst 2025. Ljósm.: Höfundur.

Árið 2014 keypti Trésmiður ehf. húsið, en að því fyrirtæki standa hjónin Magnús H. Alfreðsson húsasmíðameistari og Áslaug J. Jensdóttir húsið. Fjórum árum síðar fluttu þau húsið til á lóð sinni.

Þótti þeim húsið standa óþarflega mikið út á götuna svo Magnús brá á það ráð að steypa nýjar undirstöður undir það, tveim metrum frá götunni. Á dögunum var svo kranabíll fenginn til að færa það. Íbúar sýndu þessu mikinn áhuga þó framkvæmdin stæði yfir á miðjum vinnudegi. „Við vorum umkringt nágrönnum hússins og öðrum áhugasömum íbúum á Þingeyri. Það sem meira er þá stukku fram aðstoðarmenn sem hjálpuðu við að stýra húsinu ofan á nýja staðinn“ sagði Áslaug í samtali við Þingeyrarvefinn. „Það voru margir sem gáfu sig á tal við okkur eftir flutninginn, sem lýstu yfir ánægju og áhuga fyrir verkefninu.“⁴Þingeyrarvefurinn (2018, 17. október). Hús á ferð og flugi. Sótt 6. september 2023 af Þingeyrarvefurinn.

Leitarorð: Dýrafjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 3. september, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Þórir Guðmundsson (2010, 1. nóvember). Munnleg heimild; Þórir Guðmundsson (2010, 4. nóvember). Tölvupóstur; Ólafur Ragnar Grímsson (2021). Rætur. Á æskuslóðum minninga og mótunar. Reykjavík: Mál og menning.
• 2
  Ólafur Ragnar Grímsson (2021), bls. 57-60.
• 3
  Brekkugata 5, Þingeyri, verknr. 0484 í gagnasafni Minjastofnunar Íslands.
• 4
  Þingeyrarvefurinn (2018, 17. október). Hús á ferð og flugi. Sótt 6. september 2023 af Þingeyrarvefurinn.