Bergstaðastræti 62, Efri-Brúnavöllum, Skeiðum, Skeiða- og Gnúpverjahreppi

Árið 1905 reisti Einar Magnússon (1832-1920) lítið timburhús á hluta lóðar sinnar á Holtastöðum við Laufásveg í Reykjavík. Húsið var síðar skráð sem Bergstaðastræti 62. Sama ár afsalar hann húsinu og landinu sem því fylgdi til Veróniku (1877-1964) dóttur sinnar.

Þegar húsið var fyrst brunavirt í september 1905 var það sagt einlyft timburhús með risi, 9 x 9 álnir (um 32 fermetrar) með inngönguskúr við vesturgafl hússins, sem var 2 x 2 álnir.

Hús þetta er byggt af bindingi, klætt utan meö plægðum borðum, pappa, listum og járni þar yfir. Það er með járnþaki á plægðum 1″ borðum, með pappa í milli. Innan á bindingi er pappi og milligólf í neðra bitalagi. Niðri í húsinu eru þrjú íbúðarherbergi, eldhús og fastur skápur, sem allt er þiljað. Tvö af herbergjunum eru með pappa á veggjum, en striga og pappa í loftum. Allt málað. Kjallari er undir öllu húsinu, þrjár álnir á hæð.
Við vesturgafl hússins er inngönguskúr með risi og kjallara. Hann er byggður eins og húsið, hólfaður í tvennt.

Einar hafði flutt frá Skrauthólum á Kjalarnesi til Reykjavíkur árið 1896. Hann var skráður eigandi að Holtastöðum við Laufásveg tveimur árum síðar. Einar var með hesthús á Holtastöðum og nokkra hesta sem hann hafði komið með frá Skrauthólum.

Einar var maður óvenjulega hagur, bæði á tré og málma. Hann var hraustmenni, hafði skarpa sjón og notaði aldrei gleraugu. Hann var mikið náttúrubarn og var sagt í gamni að hann heyrði grasið gróa og ull vaxa á sauðum. Hann var framúrskarandi vel gefinn maður og listfengur með afbrigðum. Eftir að hann kom til Reykjavíkur lifði hann á smíðum og eignum sínum. Einar var vel ritfær og eftir hann eru til greinar og þættir sem hann skrifaði í Dýraverndarann.

Húsið var bæði kallað Holtastaðir og Verónikuhús.

Verónika, dóttir Einars, var ráðskona hjá föður sínum eftir að móðir hennar lést. Þegar manntal var tekið árið 1905 bjó Verónika í húsi sínu ásamt manni sínum, Þórði Helga Þórðarsyni (1868-1925) sjómanni, tveimur dætrum þeirra hjóna og föður sínum. Síðar settist systir Einars einnig að hjá þeim. Eftir að Verónika var orðin ekkja og dæturnar fluttar að heiman leigði hún út herbergi í húsinu, yfirleitt ungu fólki utan af landi, sem sótti skóla í Reykjavík.¹Freyja Jónsdóttir (1996, 28. júní). Bergstaðastræti 62. Tíminn, 80. árg., 120. tbl., bls. 14.

Árið 1942 var skúrinn við vesturgafl hússins stækkaður til að koma þar fyrir salerni.²Skjalasafn Reykjavíkur. Sótt 17. september 2024 af https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb/.

Fljótlega eftir að Verónika lést í desember 1964 var húsið selt og stóð þá autt um tíma.

Bergstaðastræti 62, Efri-Brúnavöllum, í september 2024. Ljósm.: Höfundur.

Árið 1972 hafði þáverandi eigandi hússins, Stefán Haraldsson, uppi áform um að byggja nýtt hús á lóðinni. Gaf hann þá tveimur hjónum húsið með því skilyrði að húsið yrði fjarlægt af lóðinni. Nýju eigendurnir, hjónin Sigríður Jónsdóttir (1947-1997) og Úlfar Eysteinsson (1947-2018) og Helgi Thorvaldsson (1929-2014) og Helga Pétursdóttir (1925-1998), fluttu húsið austur að Efri-Brúnavöllum á Skeiðum í júní 1973. Þar var það sett á land sem hjónin höfðu fengið þar sem heimreiðin að Efri-Brúnavöllum mætir Vorsabæjarvegi. Þar var húsið gert upp og ræktuð lóð umhverfis það. Þar stendur húsið enn í stórum skógarlundi og er enn í eigu afkomanda þeirra hjóna. Húsið hefur ekki verið notað í talsverðan tíma og er nú ekki svipur hjá sjón.³Freyja Jónsdóttir (1996, 28. júní); Jón Vigfússon, Efri-Brúnavöllum (2024, 17. september). Munnleg heimild.

Þess má geta að það vekur eftirtekt að húsið er skráð í Fasteignaskrá sem Bergstaðastræti 62 í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Þar kemur fram að húsið er 46 fermetrar að grunnfleti.⁴Fasteignagátt Húsa- og mannvirkjastofnunar. Sótt 27. september 2024 af https://leit.fasteignaskra.is/.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 1. október, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Freyja Jónsdóttir (1996, 28. júní). Bergstaðastræti 62. Tíminn, 80. árg., 120. tbl., bls. 14.
• 2
  Skjalasafn Reykjavíkur. Sótt 17. september 2024 af https://skjalasafn.reykjavik.is/fotoweb/.
• 3
  Freyja Jónsdóttir (1996, 28. júní); Jón Vigfússon, Efri-Brúnavöllum (2024, 17. september). Munnleg heimild.
• 4
  Fasteignagátt Húsa- og mannvirkjastofnunar. Sótt 27. september 2024 af https://leit.fasteignaskra.is/.