Bakkakot, Refasveit, Húnabyggð

Á árunum 1933 til 1944 bjó Valdimar Kristjánsson (1891-1974) á bænum Svangrund í Neðribyggð í Refasveit, skammt norðan Blönduóss. Talið er hann hafi byggt þar timburhús við gamla torfbaðstofu með timburgafli sem þar stóð. Um 1940 var húsinu þannig lýst: „Timburbaðstofa 5,7×3,8×2,4 m í mitt ris = 52 m³. Útveggir: timbur tvöfalt með torfstoppi, járnklætt nema á einn vegg, sem veit að gamalli baðstofu. Þak: járn, lektur, pappi, torf og súð plægð. Miðstöðvarhitun, 2 ofnar frá eldavél.“

Þegar Svangrund fór í eyði 1947 var hálf jörðin lögð undir Bakkakot, en hinn hlutinn undir Sölvabakka. Þá bjó Guðmann Valdimarsson (1906-1988) á Bakkakoti ásamt konu sinni Laufeyju S. Jónsdóttur (1911-1981). Guðmann flutti  „… timburíbúðarhúsið í Svangrund á sleða inn að Bakkakoti, rösklega tveggja kílómetra leið. Húsinu var fundinn staður á bæjarhólnum, fast vestan við gömlu baðstofuna. Innangengt var milli húsanna, en timburhúsið þjónaði í senn sem bætt svefnaðstaða heimafólks og verkafólks, sem þar dvaldi á sumrin.“ Húsinu var lítið sem ekkert breytt við flutninginn því þegar það var virt 1954 er lýsingin á húsinu nánast samhljóða þeirri sem gerð var um 1940.¹Gunnlaugur Haraldsson, Páll Jakob Líndal og Stefán J. K. Jeppesen (2018). Dreifbýli Blönduósbæjar. Húsakönnun, bls. 14. Reykjavík: TGJ og Blönduósbær.

Gamla húsið frá Svangrund í Bakkakoti um 2017. Ljósm.: Stefán J. K. Jeppesen. Heimild: Gunnlaugur Haraldsson, Páll Jakob Líndal og Stefán J. K. Jeppesen (2018). Dreifbýli Blönduósbæjar. Húsakönnun, bls. 15. Reykjavík: TGJ og Blönduósbær.

Húsið er að stofni til einlyft bárujárnsklætt timburhús með mænisþaki og tvöföldum útveggjum úr timbri, einangruðum með torfi. Það var um 22 m² að grunnfleti á steinsteyptum grunni og kjallaralaust. Tveir gluggar voru á vesturhlið og einn á suðurgafli, en dyr á austurhlið, þar sem gengið var í torfbæinn. Húsið þjónaði sem íveruhús til ársins 1959, er flutt var í nýtt steinhús, sem reist var 1958- 1959 skammt fyrir norðan eldra húsið. Í kjölfarið var gamli torfbærinn rifinn og timburhúsinu breytt í fjós með viðbyggingu við norðurgafl. Hún er með sama sniði, gluggalaust og asbestklætt timburhús, tæpir 5 m á lengd, en allt húsið reiknast nú 37,7 m² að stærð. Húsið var nýtt sem fjós í allmörg ár, en síðan sem hesthús og fjárhús til 1973. Reykkofi var í hluta hússins til 1975, en eftir það var það nýtt sem geymsla.
Húsið stendur stakt í grösugu túninu, skammt suður af núverandi íbúðarhúsi. Það er mjög illa farið, jafnt að innan sem utan, vegna langrar nýtingar sem gripahús og áratuga vanhirðu. Innréttingar og önnur ummerki innandyra um upprunalegt hlutverk hússins eru því að miklu leyti horfin.²Gunnlaugur Haraldsson, Páll Jakob Líndal og Stefán J. K. Jeppesen (2018), bls. 14-15.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 22. september, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Gunnlaugur Haraldsson, Páll Jakob Líndal og Stefán J. K. Jeppesen (2018). Dreifbýli Blönduósbæjar. Húsakönnun, bls. 14. Reykjavík: TGJ og Blönduósbær.
• 2
  Gunnlaugur Haraldsson, Páll Jakob Líndal og Stefán J. K. Jeppesen (2018), bls. 14-15.