Árgerði, Svarfaðardal

Árið 1900 var Sigurður Jón Hjörleifsson Kvaran (1862-1936) skipaður héraðslæknir Höfðahverfislæknishéraðs, en hafði áður verið þar aukalæknir frá árinu 1894. Hann var kvæntur Þuríði Jakobsdóttur (1865-1937). Fyrstu árinu bjuggu þau hjón í Nesi og Höfða, en árið 1896 ákvað Sigurður að reisa sér íbúðarhús fyrir eigið fé á Grenivík¹Björn Ingólfsson (2013). Brot úr byggðarsögu. Mannlíf í Grýtubakkahreppi í 150 ár, bls. 227 og 238. Reykjavík: Bókaútgáfan Hólar.. „Í lok október var búslóð læknisins flutt á klyfjum [frá Höfða] niður á Kljáströnd, á bát þaðan út á Grenivík og borin síðasta spölin úr fjörunni upp í Læknishús.“²Björn Ingólfsson (2013), bls. 238. Húsið stóð nokkurn veginn á þeim stað sem seinna var reist skóla- og samkomuhús Grenivíkurbúa.

Sigurður tók virkan þátt í félagsmálum og var bygging sjúkraskýlis á Grenivík aðal baráttumál hans. Árið 1904 fékk hann stöðu héraðslæknis á Akureyri og flutti þangað. Við tók Sigurjón Jónsson (1862-1955). Fyrst leigði hann hús Sigurðar, en keypti það árið 1906. Eiginkona Sigurjóns var Sigríður Ólafsdóttir (1875-1952).

Árið 1908 var Sigurjón skipaður héraðslæknir í Svarfdælahéraði. Þegar hann flutti þangað tók hann húsið með sér og reisti það í Árgerði þar sem hann stundaði búskap með læknisstörfunum.³Björn Ingólfsson (2013), bls. 227-228.

Svarfdælingar vildu allt til vinna að fá Sigurjón að sínu nýja læknishéraði og sömdu við hann um húsið. Sigurjón skyldi sjálfur sjá um að rífa það og koma viðunum niður í fjöru. Þar tóku Svarfdælingar við og fluttu það yfir um og sáu um að gera undir það grunn og reisa það. Var til þess tekið að tólf mótorbátar voru í förum með húsviðina auk annarra báta og þótti mikill floti.⁴Björn Ingólfsson (2013), bls. 228.

Sigurjón fékk lausn frá embætti árið 1938 og flutti til Reykjavíkur. Sá læknir sem tók við af honum settist að á Dalvík, en í Árgerði kom “… Ingimar Aðalsveinn Óskarson [1892-1981], hinn kunni náttúrufræðingur,⁵Hér má lesa um Ingimar: https://hidislenskanatturufraedifelag.files.wordpress.com/2017/02/ingimar_oskarsson.pdf og kona hans Margrét Kristjana Steinsdóttir.  Þau bjuggu þar til 1945, en höfðu lítið bú, enda búskapurinn hjáverk. Eftir að þau fluttu burt lagðist búskapur alveg af í Árgerði.”⁶Húsakönnun í Dalvíkurbyggð, hús byggð fyrir 1950 (IIV áfangi, í Svarfaðardal). Sótt 18. febrúar 2024 af https://www.dalvikurbyggd.is/static/files/Hvoll/husaskraning/141201-svarfd-allur.pdf

Daníel Ágústi Daníelssyni var veitt embætti héraðslæknis árið 1944. “Hann vildi endurreisa læknisbústað í Árgerði og keypti jörðina, lét rífa timburhúsið sem þar stóð og reisa í staðinn nýtískulegt hús. Íbúðarhúsið var byggt 1947, í Funkisstíl, úr steinsteypu á steinsteyptum grunni.”⁷Húsakönnun í Dalvíkurbyggð, hús byggð fyrir 1950 (IIV áfangi, í Svarfaðardal).

Leitarorð: Svarfaðardalur

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 18. febrúar, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Björn Ingólfsson (2013). Brot úr byggðarsögu. Mannlíf í Grýtubakkahreppi í 150 ár, bls. 227 og 238. Reykjavík: Bókaútgáfan Hólar.
• 2
  Björn Ingólfsson (2013), bls. 238.
• 3
  Björn Ingólfsson (2013), bls. 227-228.
• 4
  Björn Ingólfsson (2013), bls. 228.
• 5
  Hér má lesa um Ingimar: https://hidislenskanatturufraedifelag.files.wordpress.com/2017/02/ingimar_oskarsson.pdf
• 6
  Húsakönnun í Dalvíkurbyggð, hús byggð fyrir 1950 (IIV áfangi, í Svarfaðardal). Sótt 18. febrúar 2024 af https://www.dalvikurbyggd.is/static/files/Hvoll/husaskraning/141201-svarfd-allur.pdf
• 7
  Húsakönnun í Dalvíkurbyggð, hús byggð fyrir 1950 (IIV áfangi, í Svarfaðardal).