Kópnesbraut 1, Hólmavík

Um húsið sem nú (2026) er númer 1 við Kópnesbraut á Hólmavík segir Óli E. Björnsson m.a. í Hólmavíkurbók sinni, sem kom út árið 1990:

Kópnesbraut 1
Albertshús
var húsið lengi nefnt, eftir Albert Ingimundarsyni [1889-1967], en einnig Sunnuhvoll, einhvern stuttan tíma áður …
Sigurjón Sigurðsson [1884-1967], kaupfélagsstjóri, lét byggja húsið um það leyti sem hann vr að hætta hjá kaupfélaginu í fyrra skiptið (1925). Smiður var hálfbróðir Sigurjóns, Magnús Magnússon, og keypti hann húsið fljótlega, jafnvel áður en það var fullbyggt. Húsið er smíðað upp úr öðru húsi, sem Guðjón snikkari flutti til Hólmavíkur norðan frá Eyjum. Eftir lát Magnúsar (28/7. 1931 eða líklega nokkru fyrr, því að Magnús og kona hans skildu) komst húsið og einnig konan, Anna Eymundsdóttir [1877-1968, ljósmóðir], í eigu fyrrnefnd Alberts. Þó er það svo, að í millitíðinni áttu a.m.k. 2 menn efri hæðina og þar hvor eftir annan, þeir Hjalti Jóhannsson og Jón Ottósson, sem keypti af Hjalta.
Í Albertshúsi, sem er 2 hæðir og kjallari, hefur fjöldi fólks búið sem leigjendur , auk eigendanna, bæði skyldir þeim og vandalausir, en eigendaskipti hafa ekki verið mjög tíð. Bræðurnir Pétur og Sigurkarl Magnússynir og/eða móðir þeirra, Arndís Sigurðardóttir, áttu húsið lengi og bjuggu í því, að Albert burtfluttum. Næsti eigandi var Guðmundur Trausti Kristinsson til dd. 1990.
… Sérkenni á þessu húsi er glluggi yfir inngangi í kjallarann. Í honum eru nokkrar marglitar, litlar rúður, rauðr, bláar og grænar, og dugði til aðdáunar. Stutt er síðan rúður þessar sáust enn á sínum stað en æðimikið voru litirnr farnir að dofna. Albertshús var með síðustu timburhúsum, sem byggt var á Hólmavík, áður en hnignunar fór að gæta, sem kom fram í afnámi glugga- og dyraskrauts og smækkandi byggingum.¹Óli E. Björnsson (1990). Hólmavíkurbók, bls. 130-131. [Hólmavík:] Hreppsnefnd Hólmavíkurhrepps.

Í handriti af Húsakönnun Hólmavíkur, sem gerð var á árunum 1997-2000, segir m.a. um Albertshús:

Albertshús er með glæsilegustu húsum Hólmavíkur og flokkast það hér undir bárujárns-svætser-stíl. Smiður hússins var Magnús Magnússon og var það smíðað upp úr öðru húsi sem Guðjón snikkari flutti til Hólmavíkur norðan frá Eyjum í Kaldrananeshreppi. Svætser-einkennin sjást á gluggaföldum, bjórum, portrisi og miðjukvisti. Þó eru þakkskeggin ekki týpisk svætser. Skorsteinn er áberandi hár og ástæða til þess að hann fái að halda sér. Viðbyggingin lýtir húsið nokkuð eftir að hún var stækkuð. Litger var í smágluggum yfir dyrum á bíslagi að framan. Ekki er ljóst hversu mikið gert hússins í Eyjum hafði á gerð Albertshúss en það gæti vel verið nokkurnveginn sama húsið.
Lega hússins hefur mjög mikið gildi fyrir götumynd Kópnesbrautar og styrkir hún mjög heildina í kringum Riishúsið. Albertshús hefur mjög mikið varðveislugildi og full ástæða til að færa það í upprunalegt horf.²Arinbjörn Vilhjálmsson (1997-2000). Húsakönnun Hólmavíkur. Handrit. GATA ehf.

Kópnesbraut 1, Hólmavík, í júlí 2023. Unnið að endurbótum á húsinu og þó skorsteinninn sjáist ekki á þessari ljósmynd trónir hann enn á húsinu og gefur því mikinn svip. Ljósm.: Ja.is.

Eins og áður hefur komið fram var Albertshús byggt upp úr húsi sem Guðjón snikkari flutti til Hólmavíkur norðan frá Eyjum í Kaldrananeshreppi (á nesi milli Bjarnarfjarðar og Kaldbaksvíkur). Hér er að öllum líkindum átt við Guðjón Jónsson (1886-1939) smið sem í Sóknarmanntali Staðarprestakalls var skráður til heimilis í Eyjum II á árunum 1925 og 1926 ásamt eiginkonu sinni Kolfinnu Snæbjörgu Jónsdóttur (1891-1985) og börnum þeirra.³Þjóðskjalasafn Íslands. Sóknarmannatöl. Staðarprestakall 1923-1940. Sótt 16. mars 2026 af Þjóðskjalasafn Íslands | Sóknarmannatöl. Dóttir þeirra hjóna segja þau reyndar hafa búið þar í 6 eða 7 ár og flutt þaðan til Hólmavíkur. Þar gerði Guðjón út bát og vann við húsamíðar.⁴Ólöf Ragnheiður Guðjónsdóttir (1994, 1. júní). Ávarp. Strandapósturinn, 28. árg., 1. árg., bls. 131-134. Ekki er ósennilegt að Guðjón snikkari hafi byggt hús sitt sjálfur í Eyjum, þó ekki hafi fundist heimildir um það.

Leitarorð: Strandir

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 17. mars, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Óli E. Björnsson (1990). Hólmavíkurbók, bls. 130-131. [Hólmavík:] Hreppsnefnd Hólmavíkurhrepps.
• 2
  Arinbjörn Vilhjálmsson (1997-2000). Húsakönnun Hólmavíkur. Handrit. GATA ehf.
• 3
  Þjóðskjalasafn Íslands. Sóknarmannatöl. Staðarprestakall 1923-1940. Sótt 16. mars 2026 af Þjóðskjalasafn Íslands | Sóknarmannatöl.
• 4
  Ólöf Ragnheiður Guðjónsdóttir (1994, 1. júní). Ávarp. Strandapósturinn, 28. árg., 1. árg., bls. 131-134.