Mýrarskógar, Laugardal, Bláskógabyggð

Starfsmannafélag Olíufélagsins hf. (S.O.) var stofnað árið 1952 þegar Olíufélagið hafði starfað í sex ár.¹Jón Þ. Þór (2003). Saga S.O. Starfsmannafélag Olíufélagsins hf. 1953 – 2003, bls. 9. Reykjavík: Starfsmannafélag Olíufélagsins. Tíu árum síðar kom fram tillaga um að félagið kæmi sér upp sumarbúðum og tveimur árum síðar, árið 1964, festi það kaup á landi í Mýrarskógum í landi jarðarinnar Úteyjar II í Laugardal. Árið 1966 var félaginu gefið hús, sem stóð við Bragagötu 36 í Reykjavík í þeim tilgangi „að nota það sem aðsetursstað, meðan verið var að byggja upp landið landið og einnig notað það sem sumarhús fyrstu árin.“²Jón Þ. Þór (2003), bls. 88-89.

En áður en ákvörðun var tekin um flutning þurfti að athuga allar aðstæður. „Fyrsta verkið var að fara austur, og mæla allar loftlínur á leiðinni. Þessi athugun leiddi í ljós, að taka þyrfti niður bæði lág- og háspennulínur, og á annað hundrað símalínur. Á þessu stigi málsins leit ekki út fyrir annað en hætta þyrfti við þetta allt.“ Nú voru góð ráð dýr. Niðurstaðan varð sú að lækka húsið með því að taka ofan af risi þess.³Jón Þ. Þór (2003), bls. 89.

Næstu kvöld og helgar mátti sjá menn að vinnu, bæði niður á Bragagötu og austur í Laugardal. Voru margir hamrar og skóflur á lofti í senn. Á Bragagötu var húsið losað af grunni, og tekið ofan af risinu. Austur í Laugardal voru tunnur grafnar niður sem undirstöður, og vegur lagður að húsinu. Talið er, að í aðalveginn hafi farið ca. 300 tronn af grús úr námu í Laugardal. Næsta verkefni var að koma húsinu á flutninga-vagninn, og þó ekki fyrr en fengnir voru tveir 25tn. kranar. Ferðin austur gekk nokkurn veginn snurðulaust, aðeins var slitinn niður einn rafmagnsvír og nokkrar símalínur, en það var allt saman löglegt, því með í förinni voru flokkar frá síma og Rafmagnsveitu Reykjavíkur, ásamt tveim leðurjökkum frá lögreglunni. Ferðin autur tók 10 tíma. Var komið austur kl. 8 um morguninn, og þá var mættur flokkur svokallaðra niðursetninga, sem áttu að taka húsið af vagninum og koma því á undirstöðurnar. Vegna þess, hve landið er blautt þarna, gekk þetta verk mjög erfiðlega, og var ekki hægt að ganga frá húsinu.⁴Jón Þ. Þór (2003), bls. 89.

Húsið var flutt síðla sumars árið 1966 en frágangi lauk síðar, gengið frá rotþró og skolplögnum og einnig endurnýjað og lagfært ýmislegt innanhúss, m.a. sett nýtt gólf á neðri hæð. Húsið var sett niður um 1,5 km sunnan við núverandi vegamót Lyngdalsheiðarvegar og Laugardalsvegar. Öll var þessi vinna unnin af sjálfboðaliðum. Síðar voru ný hús reist á svæðinu sem fjölgaði smátt og smátt og urðu að lokum sex. Um 1984 var farið að huga að byggingu þjónustuhúss á svæðinu sem kæmi í stað Gamla hússins af Bragagötunni. Það var því rifið árið 1986.⁵Jón Þ. Þór (2003).

Hugum nú að sögu hússins við Bragagötu 36 í Reykjavík. Það var Þorsteinn Pétursson (1895-1979) trésmiður sem byggði húsið árið 1920. Þegar gert var brunabótamat á húsinu í september 1920 var húsinu lýst þannig:

Húsið er byggt úr binding, einlyft með porti og risi, klætt utan borðum og pappa, með járnþaki á borðasúð með pappa á milli.
Niðri í því er 3 íbúðarherbergi, eld og gangur allt þiljað og íbúðarherbergin lögð pappa á veggjum og striga og pappi í loftum, allt málað. Á lofti eru 4 íbúðarherbergi og gangur allt þiljað og málað.
Stærð: 10 x 10 x 5½ áln. Ris 4¾ áln.

Þrír ofnar og ein eldavél voru í húsinu.⁶Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 23-11-1917 til 13-11-1920. Aðf.nr. 739. Sótt 3. mars 2026 af Bók 23-11-1917 til 13-11-1920 Aðfnr 739.

Þorsteinn bjó í húsinu ásamt eiginkonu sinni, Kristínu Sigurðardóttur (1892-1985) í 2 eða 3 ár. Þá bjuggu einnig í hjónin Hans Eide (1892-1972) kaupmaður og Guðrún Jónsdóttir Eide (1894-1941) í húsinu ásamt þriðju hjónunum og líklega þremur leigjendum, þ.e. samtals 9 manns.⁷Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík 1920. 1. hluti. Aðalstræti – Frakkastígur. Sótt 3. mars 2026 af Manntal í Reykjavík 1920.

Í manntali 1923 sést að þau Þorsteinn og Kristínu eru flutt úr húsinu en þau Hans og Guðrún Eide virðast orðnir eigendur þess. Auk þeirra búa þá 8 aðrir í húsinu.⁸Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík 1923. 1. hluti. Aðalstræti – Bræðraborgarstígur. Sótt 3. mars 2026 af Manntal í Reykjavík 1923.

Það var svo árið 1928 sem Grímur Grímsson (1893-1959) keypti húsið. Hann var þekktur undir nafninu Grímur í íshúsinu. Árið 1931 kvæntist hann Guðrúnu Guðbjartsdóttur (1897-1973). Eftir að Grímur lést árið 1959 hélt hún áfram á búa í húsinu með dætrum sínum og síðar tengdasonum. Um 1966 réðst hún í að byggja stórhýsi í stað gamla hússins ásamt tengdasyni sínum Halldóri G. Björnssyni (1928-2019), sem var þekktur verkalýðsleiðtogi. Halldór var í stjórn Starfsmannafélags Olíufélagsins hf. um tíma og bróðir hans Árni vann einnig lengi hjá Olíufélaginu og afréð fjölskyldan að gefa félaginu gamla húsið.⁹Guðrún Guðbjartsdóttir – Minning (1973, 30. desember). Morgunblaðið, 60. árg., 292. tbl., bls. 34; Jón Þ. Þór (2003), bls. 89; Sigurður Sigfússon (2026, 2. mars). Tölvupóstur.

Bragagata 36 (Gamla húsið) rifin árið 1986. Ljósm. í eigu Sigurðar Sigfússonar.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 3. mars, 2026

Heimildaskrá

• 1
  Jón Þ. Þór (2003). Saga S.O. Starfsmannafélag Olíufélagsins hf. 1953 – 2003, bls. 9. Reykjavík: Starfsmannafélag Olíufélagsins.
• 2
  Jón Þ. Þór (2003), bls. 88-89.
• 3
  Jón Þ. Þór (2003), bls. 89.
• 4
  Jón Þ. Þór (2003), bls. 89.
• 5
  Jón Þ. Þór (2003).
• 6
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 23-11-1917 til 13-11-1920. Aðf.nr. 739. Sótt 3. mars 2026 af Bók 23-11-1917 til 13-11-1920 Aðfnr 739.
• 7
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík 1920. 1. hluti. Aðalstræti – Frakkastígur. Sótt 3. mars 2026 af Manntal í Reykjavík 1920.
• 8
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Manntal í Reykjavík 1923. 1. hluti. Aðalstræti – Bræðraborgarstígur. Sótt 3. mars 2026 af Manntal í Reykjavík 1923.
• 9
  Guðrún Guðbjartsdóttir – Minning (1973, 30. desember). Morgunblaðið, 60. árg., 292. tbl., bls. 34; Jón Þ. Þór (2003), bls. 89; Sigurður Sigfússon (2026, 2. mars). Tölvupóstur.