Þingholtsstræti 9, Árbæjarsafni, Reykjavík

Árið 1846 reisti Helgi Jónsson (1809-1879) snikkari og bæjarfulltrúi sér íbúðarhús við Þingholtsstræti 9 í Reykjavík. Húsið var flutt á Árbæjarsafn í Reykjavík árið 1969.

Um húsið segir á vef Árbæjarsafns:

Húsið var reist árið 1846 við Þingholtsstræti 9 af Helga Jónssyni snikkara (trésmiði). Húsið er einlyft timburhús með háu þaki. Það mun hafa verið smíðað úr timbri sem gekk af við byggingu Menntaskólans í Reykjavík (1846) en Helgi var yfirsmiður við byggingu skólans. Húsið er stokkverkshús, þ.e. tréstokkum er hlaðið upp milli lóðréttra stoða. Þessi byggingaraðferð er frek á timbur og var því sjaldgæf hérlendis. Aðalhæð hússins er skipt í fjögur herbergi, auk forstofu. Tvær stofur eru sunnanmegin, eldhús og minna herbergi norðanmegin. Í eldhúsinu er opið eldstæði en tveir bíleggjaraofnar eru í stofum út frá því. Eftir að síðast íbúandi hússins lést árið 1945 var það gert að skóvinnustofu um skeið, og hýsir nú sýningu um skósmíði og gullsmíði. Húsið var flutt á Árbæjarsafn 1969.¹Árbæjarsafn. Þingholtsstræti 9. Sótt 16. júlí 2024 af https://app.arbaejarsafn.is/hus/3fe7be84-9a4d-452b-9d94-89bde23b5c56.

Snikkarinn Helgi Jónsson reisti húsið árið 1846 og bjó þar ásamt fjölskyldu sinni. Synir hans, Jónas og Helgi, voru áberandi í tónlistarlífi Reykjavíkur og stofnuðu meðal annars Söngfélagið Hörpuna og Lúðurþeytarafélag Reykjavíkur.
Guðrún Daníelsdóttir kennari bjó lengst allra íbúa í húsinu, eða í hartnær sextíu ár. Hún var stjúpdóttir Kristbjargar, dóttur Helga snikkara.
Í þessu litla húsi voru einnig haldin píuböll og var þá oft glatt á hjalla. Dansleikir voru helstu skemmtanir bæjarbúa á þessum tíma.²Árbæjarsafn. Þingholtsstræti 9. Sótt 16. júlí 2024 af https://app.arbaejarsafn.is/hus/3fe7be84-9a4d-452b-9d94-89bde23b5c56/nanar.

Eiginkona Helga snikkara var Guðrún Jónsdóttir (1809-1879). Eftir lát þeirra Helga og Guðrúnar bjó Kristbjörg (1842-1918) dóttir þeirra í húsinu til dauðadags. Árið 1881 giftist hún Daníel Símonarsyni (1838-1904) söðlasmið. Hann var með vinnustofu í skúr á lóðinni.³Helga Einarsdóttir (2003). Gamla Reykjavík – viðtöl um Í.R.húsið, Þingholtsstræti 9 og Kirkjustræti 12, bls. 34. Í gagnasafni Árbæjarsafns.

Hann bjó síðan áfram í húsinu eftir dauða hennar ásamt dóttur þeirra, Guðrúnu, fædd 3. júní 1870  [d. 1945]. [Guðrún var stjúpdóttir Kristbjargar.] Guðrún þessi bjó síðan til æviloka í húsinu en hún leigði út herbergi í húsinu. Guðrún Daníelsdóttir var kennari við Miðbæjarbarnaskólann í Reykjavík og þótti mikil sómakona. Hún kenndi kristinfræði, skrift og dönsku. Hún bjó í tveimur samliggjandi herbergjum niðri en leigði vesturstofu og efri hæð.⁴Helga Einarsdóttir (2003), bls. 34.

Einn leigjenda Guðrúnar var Steinn Guðmundsson (1921-2019). Hann leigði vesturstofuna á árunum 1942 til 1950. Þegar hann kom í húsið árið var kolaofn í herberginu hans og útikamar á bak við hús. Upp úr 1940 var svo lögð hitaveita í húsið og inniklósett var sett í horn út af eldhúsinu. Hann fékk einnig rafmagnsofn í herbergið sitt með sér mæli svo hann gæti borgað rafmagnið sjálfur. Þá kom einnig rennandi kalt vatn í húsið. Steinn fékk að nota skúrinn sem Daníel stundaði söðlasmíði til að smíða húsgögn sem hann seldi til að drýgja tekjurnar meðan hann var að læra rafvirkjun.⁵Helga Einarsdóttir (2003), bls. 35-41.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 18. júní, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Árbæjarsafn. Þingholtsstræti 9. Sótt 16. júlí 2024 af https://app.arbaejarsafn.is/hus/3fe7be84-9a4d-452b-9d94-89bde23b5c56.
• 2
  Árbæjarsafn. Þingholtsstræti 9. Sótt 16. júlí 2024 af https://app.arbaejarsafn.is/hus/3fe7be84-9a4d-452b-9d94-89bde23b5c56/nanar.
• 3
  Helga Einarsdóttir (2003). Gamla Reykjavík – viðtöl um Í.R.húsið, Þingholtsstræti 9 og Kirkjustræti 12, bls. 34. Í gagnasafni Árbæjarsafns.
• 4
  Helga Einarsdóttir (2003), bls. 34.
• 5
  Helga Einarsdóttir (2003), bls. 35-41.