Vesturgata 27b, Reykjavík

Byggingarár: 1905

Upphafleg notkun: Íbúðarhús

Fyrsti eigandi: Sesselja Ólafsdóttir

Aðrir eigendur:

1920-1922: Anna Sigurjónsdóttir og Óskar Lárusson

Upphafleg staðsetning: Skólavörðustígur 14, Reykjavík

Flutt: 1980 að Vesturgötu 27b, Reykjavík

Vesturgata 27b, Reykjavík, árið 2017. Sótt 3. júlí 2024 af https://fastinn.is/soluskra/771999.

Vesturgata 27b, Reykjavík, árið 2017, bakhlið (austurhlið). Sótt 3. júlí 2024 af https://fastinn.is/soluskra/771999.

Saga:

Í nóvember árið 1905 var virt til brunabóta hús Sesselju Ólafsdóttur ljósmóður (1857-1924) við Skólavörðustíg 14 í Reykjavík. Í virðingunni segir m.a.:

Hús þetta er bygt af binding, klætt utan með plægðum 1″ borðum, pappa listum og járni þar yfir, og með járnþaki á plægðri 1″ borða súð með pappa á milli. Innan á binding er pappi og millum gólf í báðum bitalögum með sagi. Niðri í húsi þessu eru 3 íbúðarherbergi, eldhús, búr og 1 fastur skápur, sem alt er þiljað, og herbergin með striga og pappír á veggjum og loftum, alt málað. Þar eru 2 ofnar og 1 eldavjel. Uppi eru 4 íbúðarherbergi, eldhús og gangur, sem alt er þiljað, og 2 herbergin með striga og pappír á veggjum, súð og loftum, alt málað. Þar eru 2 ofnar og 1 eldavjel. Kjallari með steinsteypugólfi, 3½ al á hæð er undir öllu húsinu, hólfaður í 4 geymslurúm. …
Við austurgafl hússins er inngönguskúr með risi og kjallara. Hann er bygður eins og húsið. …
Við suðurhlið hússins er annar inngönguskúr. Hann er einnig bygður eins og húsið.¹

Grunnflötur hússins voru rúmir 52 fermetrar og við þá bættust inngönguskúrarnir tveir, annar um 3,5 fermetrar og hinn rétt rúmir 4 fermetrar.²

Sesselja ljósmóðir tók ljósmæðrapróf í Reykjavík í desember 1885 og hóf störf sem ljósmóðir í Kálfatjarnarsókn í júlí 1886 og var þar starfandi til ársins 1902. Árið 1886 giftist hún Sigurjóni Jónssyni (1858-1898) smið og kennara og bjuggu þau á Brunnastöðum á Vatnsleysuströnd. Hann lést árið 1898 og flutti þá Sesselja fáum árum síðar með dætur sínar fimm til Reykjavíkur, lét byggja húsið við Skólavörðustíg og kom öllum dætrum sínum til mennta. Hún starfaði sem ljósmóðir í Reykjavík þar til hún lést árið 1924.³

Í manntali sem tekið var árið 1910 kemur fram að Sesselja býr þá á Skólavörðustíg 14 ásamt 4 dætrum sínum og þar búa einnig 5 einstaklingar til viðbótar. Árið 1920 er Anna (1892-1974) dóttir Sesselju og hennar maður, Óskar Lárusson (1889-1954) kaupmaður, talin húsráðendur og búa þar ásamt þremur börnum sínum, Sesselju, systur Önnu og fjórum öðrum einstaklingum.⁴ Um 1922 fluttu þau hjón í nýtt hús sem þau höfðu byggt við Fjólugötu 3 og þar bjó Sesselja með þeim síðustu árin sem hún lifði.[5]⁵

Auglýsing í Vísi 18. desember 1925. Vísir (1925, 18. desember). 15. árg., 304. tbl., bls. 1.

Auglýsing í Morgunblaðinu 22. september 1926. Morgunblaðið (1926, 22. september). 13. árg., 217. tbl., bls. 2.

Íbúarnir að Skólavörðustíg 14 tóku sér ýmislegt fyrir hendur. Þar bjó t.d. E. Jensen rafvirki (tengdasonur Sesselju), sem tók að sér ýmis konar vinnu tengda rafmagni og seldi rafmagnsefni og raftæki. Þuríður (1894-1937), dóttir Sesselju, seldi þar margvíslega vefnaðar- og útsaumsvöru, t.d. efni í upphluta. Og ekki má gleyma „stoppi-vélunum“. Þar rak Fríða Sigurðardóttir einnig smábarnaskóla á tímabili. Jón Norland (1887-1939) læknir opnaði læknastofu sína þar árið 1937, en hann lést tveimur árum síðar. Og um tíma var félagsheimili Félags íslenzkra kjötiðnaðarmanna í húsinu, en félagið átti þá hluta hússins.⁶

Þegar til stóð að byggja stórt steinsteypt hús á lóðinni við Skólavörðustíg varð gamla húsið að víkja. Það keypti þá Sigurður Harðarson arkitekt, sem lét flytja það á Vesturgötu 27b árið 1976, eða þar um bil, en nýja húsið við Skólavörðustíg 14 er sagt byggt 1978 í Fasteignaskrá.⁷

Þegar húsið að Vesturgötu 27b var auglýst til sölu í júní 2017 var því lýst þannig:

Húsið er fallegt, bárujárnsklætt timburhús á þremur hæðum. Það er skráð 156,7 fm en er stærra að grunnfleti þar sem risið er að að hluta undir súð. Húsið var upphaflega byggt 1904 og stóð þá við Skólavörðustíg en 1980 var það endurbætt og flutt á nýjan steyptan grunn.
Hæð
Á aðalhæð er eldhús og borðsstofa sem hafa verið sameinuð, tvær stofur og gestasnyrting. Hæðin er björt og góð lofthæð, stórir gluggar og upphaflegur panell á veggjum. Viðargólfborð, gólflistar og rósettur fyrir ljósakrónur. Annarri stofunni er hægt að loka með franskri hurð. Búið er að opna á milli eldhúss og borðstofu og eldhúsinnrétting nýlega endurnýjuð. Frá borðstofu er gengið út á rúmgóðan sólpall og þaðan út í fallegan garð. Garðurinn er sameiginlegur með Vesturgötu 27, vel afgirtur, skjólgóður og sólríkur.
Ris
Frá aðalhæð er gengið upp stiga í ris sem er mjög bjart. Þar er eitt barnaherbergi og stærra svefnherbergi með góðum skápum. Hol er nýtt sem barnaherbergi í dag en væri einnig upplagt sem fjölskyldurými eða vinnuherbergi. Inn af svefnherbergi er rúmgott baðherbergi með baðkari.
Kjallari
Í kjallara eru tvö rúmgóð herbergi, hol sem er nýtt sem sjónvarpshol í dag, baðherbergi með sturtu og þvottahús. Kjallari var steyptur 1980, er í góðu standi og með fullri lofthæð. Léttir milliveggir. Í kjallara er sérinngangur og auðvelt að breyta í séríbúð.⁸

Af ljósmyndum er ljóst að húsið hefur að mestu haldið upprunalegu útliti sínu, þó það standi nú á hærri kjallara en það gerði við Skólavörðustíginn.

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 18. júlí, 2024

Heimildaskrá

1
Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 22-11-1905 til 28-03-1911. Aðfnr. 736. Brunav.númer. 995. Sótt 3. júlí 2024 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Brunabotavirdingar/Brunavirdingar/736-bok-22-11-1905-til-28-03-1911-adfnr-736.pdf.
2
Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Brunabótavirðingar. Bók 22-11-1905 til 28-03-1911. Aðfnr. 736. Brunav.númer. 995. Sótt 3. júlí 2024 af https://www.borgarskjalasafn.is/static/files/Midlun/Brunabotavirdingar/Brunavirdingar/736-bok-22-11-1905-til-28-03-1911-adfnr-736.pdf.
3
Freyja Jónsdóttir (1997, 23. ágúst). Fjólugata 3. Dagur – Tíminn, 80. og 81. árg., 157. tbl., bls. II-2; Steinunn Finnbogadóttir, Sólveig Matthíasdóttir, & Björg Einarsdóttir (1984). Ljósmæður á Íslandi I, bls. 525. Reykjavík: Ljósmæðrafélag Íslands.
4
Manntal 1910. Sótt 3. júlí 2024 af https://manntal.is/; Manntal 1920. Sótt 3. júlí 2024 af https://manntal.is/.
5
Freyja Jónsdóttir (1997, 23. ágúst); Alþýðublaðið (1924, 12. nóvember). 5. árg., 265. tbl., bls. 1.
6
Morgunblaðið (1922, 14. október). 9. árg., 285. tbl., bls. 1; Tímarit Verkfræðingafélags Íslands (1922, 1. júlí). 7. árg., 3. tbl., bls. 18; Vísir (1925, 18. desember). 15. árg., 304. tbl., bls. 1; Steinunn Finnbogadóttir, Sólveig Matthíasdóttir, & Björg Einarsdóttir (1984); Vísir (1934, 15. september). 24. árg., 251. tbl., bls. 4; Vísir (1937, 22. maí). Vísir, 27. árg., bls. 1; Félag íslenzkra kjötiðnaðarmanna 20 ára í febrúar (1968. 29. febrúar). Þjóðviljinn, 50. tbl., bls. 7.
7
Magnús Skúlason arkitekt (2024, 18. júlí). Munnleg heimild.
8
Fastinn. Vesturgata 17b. Sótt 3. júlí 2024 af https://fastinn.is/soluskra/771999.

Deila færslu

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 18. júlí, 2024