Nýlendugata 32, Reykjavík

Húsið, sem nú stendur við Nýlendugötu 32 í Reykjavík, var byggt árið 1906 við Hverfisgötu 58. Um 1940 var húsnúmerum við Hverfisgötuna breytt og fékk þá húsið númerið 96.

Tveir inngönguskúrar voru við húsið, annar við vesturhlið en hinn við suðurhlið. Við hlið þess síðar­nefnda var stór kvistur. Við vesturhlið hússins var lág viðbygging úr steinsteypu með skáþaki. Árið 1916 var vesturviðbyggingin teiknuð af Einari Erlendssyni. Árið 1962 var rishæð hússins breytt og kvisturinn byggður og inngönguskúrinn að öllum líkindum hækkaður. Árið 1998 var húsið tekið af grunni sínum og sett niður til bráðabirgða við Bakkastíg. Síðan var það flutt að Nýlendugötu 28 og endurbyggt þar samkvæmt teikningum Tryggva Jakobssonar.¹Páll V. Bjarnason, Helga Maureen Gylfadóttir, Anna Lísa Guðmundsdóttir og Jóna Kristín Ámundadóttir (2003). Mýrargötusvæði. Húsakönnun og fornleifaskráning, bls. 119. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 98.

Nýlendurgata 32 í Reykjavík í febrúar 2024. Ljósm.: Höfundur.

Þegar manntal var tekið árið 1910 bjó Gísli Guðmundsson (1873-1944) í húsinu ásamt konu sinni, Ástrós Jónasdóttur (1880-1959), og tveimur ungum sonum þeirra, vinnukonu og leigjanda. Auk þess bjuggu þar 3 aðrar misstórar fjölskyldur, þannig að alls voru 20 manneskjur skráðar til heimilis í húsinu. Gísli  var formaður á bátum og gerði út sinn eigin mótorbát.²Manntal 1910. Sótt 19. október 2023 af https://manntal.is/; Minning: Ása Guðlaug Gísladóttir (2005, 28. desember). Morgunblaðið, 93. árg., 351. tbl., bls. 26.

Þau Ástrós og Gísli voru fóstursystkini, því þau voru bæði í fóstri í Langholti í Hraungerðishreppi þar sem þau áttu góða daga. Í grein í Fréttabréfi Ættfræðifélagsins í apríl 2011 er sögð saga þeirra hjóna, en þau giftu sig árið 1904. Þar segir m.a.:

Þegar fóstbróðirinn Gísli var 14-15 ára var hann sendur í verið suður á Reykjanes, en um eða upp úr tvítugu flytur hann til Reykjavíkur. Um svipað leyti, í kringum aldamótin 1900, flytur Ástrós einnig til Reykjavíkur til að læra saumaskap. Þar lágu leiðir þeirra fóstursystkinanna saman á ný. Sjálfsagt hafa þau verið farin að gefa hvort öðru hýrt auga heima í Langholti, þótt enginn sé lengur til frásagnar um það. En svo við gerum langa sögu stutta þá felldu þau Ástrós og Gísli hugi saman í höfuðborginni.³Sæmundur Stefánsson (2011, 1. apríl). Hugljúf saga sem hófst í Flóanum, bls. 5. Fréttabréf Ættfræðifélagsins, 29. árg., 2. tbl., bls. 3-7.

Þau Gísli og Ástrós bjuggu bæði í húsinu ævina á enda. Þau eignuðust sjö börn, sem þau ólu þar upp.⁴Manntal 1910; Minning: Ása Guðlaug Gísladóttir (2005, 28. desember).

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 28. febrúar, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Páll V. Bjarnason, Helga Maureen Gylfadóttir, Anna Lísa Guðmundsdóttir og Jóna Kristín Ámundadóttir (2003). Mýrargötusvæði. Húsakönnun og fornleifaskráning, bls. 119. Reykjavík: Minjasafn Reykjavíkur. Skýrsla nr. 98.
• 2
  Manntal 1910. Sótt 19. október 2023 af https://manntal.is/; Minning: Ása Guðlaug Gísladóttir (2005, 28. desember). Morgunblaðið, 93. árg., 351. tbl., bls. 26.
• 3
  Sæmundur Stefánsson (2011, 1. apríl). Hugljúf saga sem hófst í Flóanum, bls. 5. Fréttabréf Ættfræðifélagsins, 29. árg., 2. tbl., bls. 3-7.
• 4
  Manntal 1910; Minning: Ása Guðlaug Gísladóttir (2005, 28. desember).