Langeyrarvegur 16, Hafnarfirði

Vitað er að efsta húsið við Reykjavíkurveg árið 1902 var nefnt Efstakotið eða Halldórsbær eftir eiganda þess. Það stóð líklega á þeim slóðum þar sem nú (2024) er inngangur í Hellisgerði frá Reykjavíkurvegi. Þá bjuggu í húsinu hjónin sem byggðu það, þau Halldór Halldórsson (1850-1928) þurrabúðarmaður og beykir og kona hans Guðrún Ólafsdóttir (1845-1927). Þau hjón voru barnlaus en hjá þeim bjó fóstursonur þeirra, Sveinn Jónsson (f. 1875), sem átti lengstum eftir að eiga heima í húsinu.¹Magnús Jónsson (1970). Bær í byrjun aldar. Hafnarfjörður, bls. 88. Útg.: Höfundur. Halldórsbæ var lýst þannig:

Bærinn sneri vestur. Útveggir voru af torfi og grjóti. Hann samanstóð af baðstofu, bæjardyrum og eldhúsi. Bæjardyrnar voru að sunnanverðu við baðstofuna. Þegar inn var komið í göngin voru beint á móti manni dyr á þvervegg í eldhúsið. Það var hlóðareldhús, nokkuð stórt, því þarna var allur eldiviður geymdur. Í baðstofuna var gengið til vinstri handar úr göngunum. En varla hefur baðstofan verið stærri en eitt stafgólf og hálft eða svo. Tvö rúm voru í baðstofunni, sitt undir hvorri súð. Borð var milli þeirra fram við gluggann, sem var ekki stór en með sex rúðum. Ekki var gluggatóft, en sylla undir glugganum og stafnþil þar upp af. Gluggi var á eldhúsinu.²Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar. Varðveitt í gagnasafni Minjastofnunar Íslands.

Sveinn virðist snemma hafa gert húsinu til góða því í manntali árið 1910 er hann sagður búa í timburhúsi, ásamt konu sinni Guðlaugu Bjarnadóttur, sem hann kvæntist árið áður, og ungum syni þeirra. Nú virðist því húsið sem hér er fjallað um komð til sögunnar. Í fyrstu brunavirðingu sem gerð var á húsinu 1916 var því lýst þannig:

Íbúðarhús, húsið er einlyft með porti og risi 2.5m, húsin er skift niðri í 2 stofur, eldhús og búr, alt klætt panel, málað. Uppi er húsinu skipt í 1 herbergi og framloft, alt klætt málað. Við norðurhlið hússins er inngöngustúr með vatnshallaþaki, klæddur panel málað. Undir öllu húsinu er kjallari, húsið er eingöngu notað til íbúðar.“ Stærð hússins: L.6,45 B.5,10 H.2,65 tala glugga, 7. Inngönguskúr L.1,50 B.1,45 H.2.20, 1 gluggi. Útveggir úr timbri, járnvarið. Kjallari gerður úr hraungrjóti steinlímdur, hæð 1m 2 gluggar. Þak úr timbri og járnvarið. 2 eldavélar og 1 ofn.³Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar.

Árið eftir er Sveinn sagður eigandi hússins í fasteignaskrá Hafnarfjarðar.

Ekki er vitað nákvæmlega hvenær húsið var flutt frá Reykjavíkurvegi, en fyrstu upplýsingar um fyrirhugaðan flutning kemur fram í fundargerð bæjarráðs Hafnarfjarðar 26. október 1942, en þá hefur líklega staðið til að breikka Reykjavíkurveginn. Í fundargerðinni kemur fram að Brynjólfi Sveinssyni hafi verið selt húsið Reykjavíkurvegur 15 án lóðarréttinda og með þeim skilyrðum að húsið verði flutt af lóðinni fyrir 1. október 1944.⁴Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar.

Ekki virðist þessi sala hafa endanlega gengið í gegn, því árið 1948 er húsið auglýst til sölu ásamt steyptum grunni sem það á að flytjast á.⁵Hafnarfjörður (1948, 4. apríl). Alþýðublaðið, 28. árg., 75. tbl., bls. 2.

Það næsta sem gerist í málinu er að 15. október 1954 samþykkir byggingarnefnd Hafnarfjarðar að heimila Bjarna Rögnvaldssyni að byggja íbúðarhús við Langeyrarveg 16. Þá liggja fyrir teikningar Sigmars Guðmundssonar, sem sýna breytingar á húsinu sem stóð við Reykjavíkurveg. Fyrstu íbúar hússins eru skráðir í húsinu við Langeyrarveg árið 1955. Árið 1998 var húsið stækkað.⁶Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar; Gláma-Kím (2021, 15. janúar). Vesturbær Hafnarfjarðar. Húsakönnun, bls. 141. Hafnarfjörður. Umhverfis- og skipulagssvið

Leitarorð: Hafnarfjörður

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 2. maí, 2024

Heimildaskrá

• 1
  Magnús Jónsson (1970). Bær í byrjun aldar. Hafnarfjörður, bls. 88. Útg.: Höfundur. ↩︎
• 2
  Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar. Varðveitt í gagnasafni Minjastofnunar Íslands. ↩︎
• 3
  Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar. ↩︎
• 4
  Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar. ↩︎
• 5
  Hafnarfjörður (1948, 4. apríl). Alþýðublaðið, 28. árg., 75. tbl., bls. 2. ↩︎
• 6
  Húsaskráning Byggðasafns Hafnarfjarðar vegna vinnslu húsakönnunar í vesturbæ Hafnarfjarðar; Gláma-Kím (2021, 15. janúar). Vesturbær Hafnarfjarðar. Húsakönnun, bls. 141. Hafnarfjörður. Umhverfis- og skipulagssvið ↩︎