Birkilundur 37, Sauraskógi, Helgafellssveit

Árið 1898 lét Ingiríður Jónsdóttir (f. 1855) byggja lítið timburhús, einlyft timburhús á lóð sem þá var nr. 29 við Kaplaskjólsveg, en varð síðar nr. 29 við Bræðraborgarstíg. Í brunavirðingu hússins í júní 1898 segir:

Hús þetta er byggt af bindindi klætt utan með borði járni og með pappa milli, og með járnþak á súð með pappa á milli. Í húsinu eru 3 herbergi auk eldhúss allt þiljað en ómálað, og með einföldum loptum. Þar er 1 eldavjel. Kjallari er undir öllu húsinu hólfaður í tvennt. Við austurhlið hússins er inngöngu og geymsluhús klætt járni. Lengd 10 al breidd 9 al hæð 4 al.¹Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Aðf. 734. Brunabótavirðingar 1888-1900.

Í manntali árið 1901 kemur fram að í húsinu býr Ingiríður ásamt þremur börnum sínum, tveimur uppkomnum sonum og 10 ára dóttur. Hún er sögð vera ráðskona, en eldri sonur hennar, Jón Magnússon, húsbóndinn á heimilinu. Auk þess býr í húsinu sextug kona, Sigurbjörg Þorkelsdóttir, sem er sögð leigjandi.

Ingibjörg var gift Magnúsi Finnssyni (f. 1849), sem lést árið 1895. Í mars það ár birti Ingiríður þessa auglýsingu í Ísafold.²Ísafold (1895, 16. mars). 22. árg., 21. tbl., bls. 84.

Árið 1904 keyptu Jafet Sigurðsson skipstjóri (1874-1945) og Guðrún Kristinsdóttir (1872-1938) kona hans húsið. Var þá húsið nefnt Jafetshús. Árið 1925 var byggt verslunarhús úr steinsteyptu áfast við norðurgafl hússins, þar sem var sölubúð og skrifstofuherbergi.³Helga Maureen Gylfadóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2008). Húsakönnun. Túngata – Hofsvallagata – Hávallagata – Bræðraborgarstígur, bls. 37. Skýrsla Minjasafns Reykjavíkur nr. 142.

Þegar til stóð að rífa húsið um 1992 eignaðist hópur manna húsið gegn því að fjarlægja það. Árið eftir var húsið flutt út í Örfirisey þar sem það var lagfært og búið undir lengri flutning. Árið 1995 var húsið flutt á núverandi stað, í sumarhúsabyggð í Sauraskógi í Helgafellssveit (nú Sveitarfélagið Stykkishólmur) og stendur þar á lóð nr. 37 við Birkilund. Þar var byggður nýr inngönguskúr við húsið, verönd framan við það og kjallari hækkaður miðað við upphaflegan kjallara.⁴Ásta Hermannsdóttir (2011). Skráning húsa í Helgafellssveit. Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, nr. 2844.

Leitarorð: Sauraskógur

Höfundur: Guðlaug Vilbogadóttir.
Síðast uppfært 5. janúar, 2025

Heimildaskrá

• 1
  Borgarskjalasafn Reykjavíkur. Aðf. 734. Brunabótavirðingar 1888-1900.
• 2
  Ísafold (1895, 16. mars). 22. árg., 21. tbl., bls. 84.
• 3
  Helga Maureen Gylfadóttir og Guðný Gerður Gunnarsdóttir (2008). Húsakönnun. Túngata – Hofsvallagata – Hávallagata – Bræðraborgarstígur, bls. 37. Skýrsla Minjasafns Reykjavíkur nr. 142.
• 4
  Ásta Hermannsdóttir (2011). Skráning húsa í Helgafellssveit. Gagnasafn Minjastofnunar Íslands, nr. 2844.